Anlamı
1) ezberden yapmak; 2) model veya doğa karşısında durmayarak fikirden tasavvur ve tahayyül suretiyle resim yapmak.
Detaylı Açıklama
Ezbere yapmak iki anlamda kullanılır. Birincisi ezberden yapmaktır, yani bir işi kâğıda, tarife ya da çizime bakmadan, bellekteki biçimine göre yapmak. İkincisi resim sanatına özgüdür: model ya da doğa karşısında durmadan, kafada canlandırarak resim yapmak. Tanımdaki tasavvur ve tahayyül sözleri bu zihinsel çalışmayı adlandırır: tasarlamak ve hayal etmek. Ressam bu yolla bir anıyı, bir rüyayı ya da yıllar önce gördüğü bir yeri tuvale taşıyabilir. Böyle bir resim gerçek görüntüyle birebir örtüşmeyebilir; ressamın belleği ve yorumu da işe karışır. İlk anlam bir mutfakta ya da bir tezgâhta, ikinci anlam bir atölyede, bir sanat eleştirisinde ya da bir resim dersinde geçebilir. İkinci anlam bir ressamın ustalığını da gösterebilir.
Örnek Cümleler
- Yıllardır aynı halıyı dokuyan kadın deseni ezbere yapıyor, örneğe hiç bakmıyordu.
- Ressam, çocukluğunun geçtiği köyü karşısında bir fotoğraf olmadan ezbere yaptı.
- Resim dersinde öğretmen, masadaki vazoyu kaldırdıktan sonra öğrencilerden onu ezbere yapmalarını istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlük bu kalıbın ilk anlamını doğrudan o deyimle verir. Bu anlamda ikisi birbirinin yerine kullanılabilir: bir tarifi bakmadan uygulayan aşçı için ikisi de söylenebilir. Resimle ilgili öteki anlam ise yalnız bu kalıpta vardır; ezberden yapmak böyle bir sanat terimi taşımaz.
Poz vermek, resmi yapılmak ya da fotoğrafı çekilmek için belli bir durum almaktır; poz veren biri, ressamın önünde duran bir modeldir. Ezbere yapılan bir resimde ise böyle biri bulunmaz. Biri modelin varlığını, öteki yokluğunu anlatır.
Atasözü, bir işin yalnızca nasıl yapıldığına bakarak öğrenilemeyeceğini söyler; orada bakmak, başkasının işini izlemektir. Ezbere yapmakta ise kişi işi yaparken bir örneğe, bir modele bakmaz. Kalıp kişinin işi daha önce kaç kez yaptığını söylemez; ressam hayal ettiği bir yeri ilk kez de resmedebilir.