Anlamı
güç bir duruma düşüp davranışlarıyla utandığını belli etmek:
'Etrafındakiler hanımefendiye karşı bir suç işlemiş gibi ezilip büzülüyorlar.' -H. E. Adıvar.
Detaylı Açıklama
"Ezilip büzülmek" deyimi, güç bir duruma düşen kişinin utandığını, sıkıldığını ya da kendini suçlu gibi hissettiğini beden diliyle belli etmesi anlamında kullanılır. Sözdeki ikili yapı, insanın adeta içe kapanmasını, küçülmesini ve rahat davranamamasını canlandırır. Bu yüzden deyim yalnız duygu değil, o duygunun görünür hâlini anlatır. Birinin yanında mahcup olmak, suç işlemiş gibi durmak ya da sosyal baskı altında ezilmek bu deyimle rahatça ifade edilir. Kısacası ezilip büzülmek, utancın ve sıkıntının yüz, duruş ve tavır üzerinden açıkça görünmesini anlatan canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Hatası ortaya çıkınca herkesin içinde ezilip büzüldü, gözünü yerden kaldıramadı.
- Yeni gelin yabancı sofrada ezilip büzüldükçe kayınvalidesi daha da gerildi.
- Patron sorunca çalışanlar suçluymuş gibi ezilip büzülmeye başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız duyguyu söylemez; kişinin o duyguyu hareketleriyle görünür kıldığını da anlatır. Küçülen tavır, kaçan bakış ve sıkışık duruş sözün içindedir.
Utanç, sıkıntı, çekingenlik ve bazen suçluluk hissi bu deyimde birleşir. Hepsi kişiyi rahat ve dik durmaktan uzaklaştırır.
Çok yakın anlamlıdır; ezilip büzülmek biraz daha psikolojik küçülme hissini, eğilip bükülmek ise beden hareketini öne çıkarabilir.