Deyim

Ezilip Büzülmek Ne Demek?

Anlamı

güç bir duruma düşüp davranışlarıyla utandığını belli etmek:
'Etrafındakiler hanımefendiye karşı bir suç işlemiş gibi ezilip büzülüyorlar.' -H. E. Adıvar.

Detaylı Açıklama

Ezilip büzülmek, güç bir duruma düşüp davranışlarıyla utandığını belli etmek anlamındadır. Kalıp iki fiili art arda kullanır: ezilmek ve büzülmek; ikisi de bir bedenin küçüldüğünü, sıkıştığını düşündürür. Tanımın iki parçası vardır: bir güç durum ve o durumun davranışlarla dışa vurulması. Kişi yerinde kıpırdanır, gözlerini kaçırır, sesini alçaltır ya da bir köşeye çekilir. Kalıp bir hatanın ardından, bir azar sırasında ya da kendinden üstün sayılan birinin karşısında geçebilir. Kalıp duygunun davranışa yansıyan yüzünü anlatır. Kalıbın öznesi utanan kişidir; utanılan kişi karşı sözüyle anılabilir: misafirlere karşı ezilip büzüldü. Kalıp bir acıma da uyandırabilir; anlatıcı utanan kişinin durumuna üzülebilir. Çocuklar, yeni işe başlayanlar ya da bir hata yapanlar bu kalıpla anlatılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Vazoyu kırdığını anlayan küçük Can, annesinin karşısında ezilip büzülerek özür diledi.
  2. Toplantıya geç kalan genç memur, müdürün masasına yaklaşırken ezilip büzülüyordu.
  3. Borcunu ödeyemeyen esnaf, alacaklısı dükkâna girince tezgâhın arkasında ezilip büzüldü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Cümle şöyledir: Etrafındakiler hanımefendiye karşı bir suç işlemiş gibi ezilip büzülüyorlar. Benzetme davranışları bir suçlunun davranışına benzetir; gerçekten bir suç işlenip işlenmediğini cümle söylemez. Utancın yöneldiği kişi de cümlede açıkça anılır.

Eziklik duymak, kişinin kendini mahcup hissetmesidir; deyim içten yaşanan bir duyguyu anlatır. Ezilip büzülmek ise bu tür bir utancın beden diliyle görünür olmasıdır. Biri duyguyu, öteki duygunun görünen hâlini adlandırır.

Atasözü, bir işi yapmaya niyeti olmayan kişinin bunu davranışlarıyla belli ettiğini söyler. Ezilip büzülen kişinin utancı da bedenine yansır. İkisinde de iç dünya dışarı vurulur; atasözü isteksizliği, kalıp utancı gösterir.