Anlamı
kendini mahcup hissetmek.
Detaylı Açıklama
Eziklik duymak, kendini mahcup hissetmek anlamındadır. Eziklik, ezilmiş olmanın, kendini küçük görmenin duygusudur; duymak fiili bu duygunun içten yaşandığını anlatır. Mahcup, utanmış, utangaç demektir; kalıp bir utancı ya da bir küçüklük duygusunu anlatır. Bu duygu bir hatadan, bir yetersizlikten ya da güçlü biriyle karşılaşmaktan doğabilir. Kalıp bir kişinin bir toplulukta, bir sınavda ya da zengin bir akrabanın evinde kendini yetersiz hissetmesini anlatabilir. Duygunun kime yöneldiği karşı sözüyle anılabilir: zengin kuzenlerine karşı eziklik duymak. Kalıp içten bir duyguyu anlatır; dışarıdan görünen bir davranışı gerektirmez. Kalıbın öznesi duyguyu yaşayan kişidir. Duygu kısa bir an sürebilir, yıllarca da sürebilir; bir çocukluk anısı bile yıllar sonra eziklik duyurabilir.
Örnek Cümleler
- Köyden yeni gelen Hasan, şehirli sınıf arkadaşlarının yanında giyimi yüzünden eziklik duyuyordu.
- Toplantıda sunumunu karıştıran genç mühendis, müdürünün bakışları altında eziklik duydu.
- Kardeşinin parlak başarıları karşısında yıllarca eziklik duyan Ayşe, kendi yolunu ressamlıkta buldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Mahcup kalmak, utanmış olmaktır; deyim bir olayın ardından kalan utancı anlatır. Eziklik duymak ise belli bir ortamda ya da bir karşılaşma sırasında süren bir duyguyu da anlatabilir. Biri bir sonucu, öteki uzun süren bir iç sıkıntısını öne çıkarabilir.
Yere batmanın ikinci anlamı çok utanmak, mahcup olmaktır; deyim utancı yerin dibine girme isteğiyle büyütür. Eziklik duymak ise daha sessiz bir duyguyu anlatabilir. İkisi aynı utanç alanında durur; biri derecesini yükseltir, öteki duygunun içten yaşanışını anlatır.
Atasözü, insanları ahlaklı davranmaya itenin korku değil, küçük görülme duygusu olduğunu söyler. Eziklik duyan kişi de başkalarının gözünde küçük düşmekten utanır. Atasözü bu duyguyu bir davranış kuralının temeli olarak görür; kalıp onu bir kişinin iç dünyasında anlatır.