Anlamı
ayrı tutmak:
'Siz erkekler ekseriya nikâhlı kadınla nikâhsız kadınlarınız arasında bir fark gözetirsiniz.' -H. C. Yalçın.
Detaylı Açıklama
Fark gözetmek, insanlar, gruplar, durumlar ya da nesneler arasında ayrım yapmak ve onları aynı ölçüde değerlendirmemek anlamına gelir. Bu söz bazen taraf tutma, bazen adalet ölçüsü koyma, bazen de bilinçli bir sınırlama amacıyla kullanılır. Kaynak cümlede olduğu gibi toplumsal, ahlaki ve cinsiyet temelli ayrımlar konuşulurken güçlü biçimde duyulur. Deyim, nötr değildir; çoğu zaman eşitlik bozulduğunda veya bir ayrı tutma davranışı ortaya çıktığında kullanılır. Bu yüzden hukuk, siyaset, aile ilişkileri, iş hayatı ve toplumsal eleştiri alanlarında anlamlıdır. Kısacası fark gözetmek, benzer görünen şeyleri aynı terazide tartmama tutumunu açık biçimde anlatır. Haksızlık ihtimalini de güçlü biçimde içinde taşır. Bu yönüyle eleştirel sesi oldukça belirgindir.
Örnek Cümleler
- Yönetici terfilerde kimse arasında fark gözetmediğini özellikle vurguladı.
- Aile büyükleri çocuklar arasında fark gözetince huzur kısa sürede bozuldu.
- Kanun önünde vatandaşlar arasında fark gözetmek kabul edilemez bir tutumdur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fark gözetmek çoğu bağlamda eşitliğin bozulduğunu düşündürür. İnsanlar arasında haksız ayrıma yol açtığında söz doğal olarak eleştirel bir ton kazanır hemen. Bu eleştiri çoğu zaman açıktır.
Hayır, bağlama göre gerekli ayrım anlamı da taşıyabilir. Ancak günlük kullanımda daha çok haksız ayrı tutma ve taraf kayırma düşüncesi öne çıkar açıkça. Olumsuz ton buradan beslenir.
Fark etmez, ayrımın sonucu değiştirmediğini söyler. Fark gözetmek ise tam tersine, ayrımı esas alır ve değerlendirmeyi ona göre değiştirir bütünüyle. İki söz bu noktada ayrılır.