Anlamı
görülmesi veya bilinmesi gereken şeylerden haberi bulunmak, kavranması gereken bir şeye dikkat etmek:
'Farkında olmadan kendini bir gün bu pis, hastalıklı, cerahatli suyun dibinde bulacaksın.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Farkında olmak, bilinmesi gereken şeylerden haberdar bulunmak, dikkat edilmesi gereken durumu kavramış olmak demektir. Bu ifade, kişinin çevresine, kendi davranışına, risklere ya da başkasının duygularına karşı uyanık olduğunu gösterir. Fark etmek ve farkına varmakla akraba olsa da burada süreklilik duygusu daha belirgindir. Yani bir şeyi bir anlığına seçmekten çok, onun bilinciyle hareket etmek söz konusudur. Bu nedenle eğitim, psikoloji, toplumsal sorumluluk, kişisel gelişim ve günlük konuşma dilinde sık yer bulur. Kısacası farkında olmak, yalnız bilmek değil; bilinen şeyi davranışa yön verecek ölçüde ciddiye almak anlamı da taşır. Söz bu yüzden sorumluluk çağrısı da içerir. Bilincin davranışa dönüşmesini özellikle vurgular. Bu kalıcı dikkat, deyimin yükünü taşır.
Örnek Cümleler
- Ne söylediğinin farkında olarak konuşursa tartışma büyümez.
- Sorunun büyüklüğünün farkında olmak gerektiğini herkes biliyor, ama çözüm için kimse acele etmiyor.
- Çocuklarının kaygısının farkında olmak, annenin ses tonunu hemen yumuşattı; o da bunun açıkça farkında oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü farkında olmak anlık bir seçişten çok, bilginin kişi üzerinde kalıcı biçimde yerleşmesini anlatır. Davranışlar da çoğu zaman bu bilinçle yönlenir açıkça. Sorumluluk duygusu da buradan beslenir.
Farkına varmak çoğu zaman bilinç kazanma anını anlatır. Farkında olmak ise o bilincin edinilmiş ve devam eden bir duruma dönüşmüş hâlidir kalıcı biçimde. Süreklilik etkisi böyle kurulur.
Çünkü insan ilişkileri, sorumluluklar, hatalar, riskler ve duygular sık sık bu bilinç düzeyi üzerinden değerlendirilir. Söz de bu ihtiyaca doğrudan ve güçlü karşılık verir. Günlük dildeki gücü de bundandır.