Anlamı
esk. belli bir konuda dinî hukuk kurallarına göre izin almak:
'Şimdi müftüye gideceğim, fetva çıkarıp senden boşanacağım.' -A. Gündüz.
Detaylı Açıklama
Fetva çıkarmak, eski kullanımda belli bir konuda dinî hukuk kurallarına göre izin almak anlamına gelir. Kaynak cümlede müftüye gidip fetva çıkararak boşanma düşüncesinden söz edilmesi, deyimin hukukî ve toplumsal işlevini açıkça ortaya koyar. Bu ifade yalnız izin istemeyi değil, yapılacak iş için meşruiyet ve dayanak aramayı da anlatır. Bu yüzden tarihî ve geleneksel düzen içindeki aile, evlilik, ticaret ve günlük hayat kararlarında önemli yer tutmuştur. Deyimin gücü, kişinin kendi kararıyla yetinmeyip üst bir hüküm aramasını göstermesindedir. Eski düzenin hukuki ve dinî işleyişini kısa yoldan anlatan yerleşik bir deyimdir. Bugün tarihî bağlamı ağır basan ama anlamı açık bir kullanım değerini korur.
Örnek Cümleler
- Dedesi, bu işin usulü böyle diyerek önce müftüden fetva çıkarmak gerektiğini söyledi.
- Eski kayıtlarda kimi aile meseleleri için günlerce fetva çıkarmaya uğraşıldığı yazıyor.
- Romanın kahramanı, nikâhı bozmak için fetva çıkarmak niyetindeydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü fetva çıkarmak, yapılacak işin sadece mümkün olup olmadığını değil, hangi hükme dayanacağını da belirlemeye yönelir. Böylece karar kişisel olmaktan çıkıp kurallı zemine taşınır. Deyim, meşruiyet arayışını da açık biçimde gösterir.
Çünkü gündelik hukuk ve idare dili değişmiştir. Buna rağmen deyim, eski toplumsal düzenin nasıl işlediğini ve insanlarin kararlarını hangi meşruiyet kanallarıyla desteklediğini anlamak için önemlidir.
Fetva vermek hükmü açıklayan tarafın eylemidir. Fetva çıkarmak ise bu hükmü almak, elde etmek ve kendi işini o hükme dayandırmak isteyen tarafın hareketini anlatır. Yani biri karar verir, öteki o kararı arar.