Anlamı
1) Müslüman olmamak; 2) dinsiz olmak; 3) mec. boşuna harcanmak: Aldığım, bu şeylerle, beş bin lira gâvur oldu.
Detaylı Açıklama
Gâvur olmak sözünün kaynakta üç ayrı anlamı vardır ve bunlar birbirinden dikkatle ayrılmalıdır. Birinci ve ikinci anlamda Müslüman olmamak veya dinsiz olmak gibi tarihsel ve dinî bir kullanım taşır. Üçüncü anlamda ise mecazlı biçimde boşa gitmek, ziyan olmak, emek ya da paranın karşılıksız kalması anlatılır. Güncel konuşmada en sık karşılaşılan yönü bu üçüncü anlamdır. Ancak sözün diğer anlamları tarihsel ve toplumsal açıdan sert çağrışımlar taşıdığı için bağlamı önemlidir. Bu nedenle deyim, yalnız sözlük karşılığıyla değil, kullanım alanına göre değerlendirilmelidir. Gâvur olmak, bağlama göre ya inanç bildiren ya da zararı dile getiren çok katmanlı ve dikkat isteyen bir ifadedir. Özellikle mecaz anlamı bugün çok daha görünür biçimde yaşamaktadır.
Örnek Cümleler
- Bu kadar masraf ettik, iş iptal olunca bütün para gâvur oldu resmen.
- Usta, emeğim gâvur olmasın diye işi baştan bir daha yaptı.
- Saatlerce uğraştı ama dosya silinince bütün emek gâvur oldu sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bugün günlük dilde en çok mecaz anlamıyla, yani emek, para veya çabanın boşa gitmesi anlamında yaşar. Diğer anlamları daha tarihsel ve daha hassas bağlamlarda karşımıza çıkar.
Çünkü aynı söz hem dinî kimlik hem de ziyan olma anlamı taşıyabilir. Cümlede neyin kastedildiği açık değilse, tarihsel yükü sebebiyle yanlış ve kırıcı biçimde algılanabilir.
En çok yazık olma ve emeğin boşa düşmesi duygusunu güçlendirir. İnsan, harcadığı şeyin karşılığını alamadığında yalnız zarar değil, iç burkan bir boşunalık hissi de yaşar.