Anlamı
aralıksız, gece gündüz çalışmak, büyük çaba göstermek:
'Başaramayacağı kadar çok işlerin altına girmekten çekinmedi, geceyi gündüze katıp çalışmaya başladı.' -M. Ş. Esendal. 'Köycülük kollarında gecemi gündüzüme kattım.' -Y. Z. Ortaç.
Detaylı Açıklama
Geceyi gündüze katmak, ara vermeden, büyük emek harcayarak, uykusunu ve dinlenmesini ikinci plana atacak kadar çok çalışmak demektir. Deyim, sıradan uğraşı değil, yoğun ve süreklilik taşıyan çabayı anlatır. İnsan bir hedefe yetişmeye çalışıyorsa, zor bir görevi omuzlamışsa ya da hayatını doğrudan etkileyen bir mesele için uğraşıyorsa geceyi gündüze katar. Sözün gücü, zaman sınırlarını kaldırmasından gelir; artık gündüz çalışmak yetmez, gece de işe eklenir. Bu yüzden ifade içinde hem takdir hem yorgunluk hem de fedakârlık vardır. Eğitim, sanat, ticaret, bakım emeği ve geçim mücadelesi gibi birçok alanda doğal karşılık bulur. Kısacası bu deyim, insanın bir işi oldurmak için bütün zamanını seferber etmesini canlı biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Projeyi yetiştirmek için günlerce geceyi gündüze katmak zorunda kaldılar ekipçe.
- Annesi için geceyi gündüze katmak ona hiç ağır gelmedi doğrusu.
- Sınav döneminde çocuklar resmen geceyi gündüze katmak pahasına çok çalıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki söz birbirine yakındır; ancak geceyi gündüze katmakta daha belirgin bir fedakârlık ve çalışma yoğunluğu hissedilir. Yani zamanın doğal akışını bozacak kadar yüklenme öne çıkar.
Çünkü burada yalnız çok çalışma değil, insanın rahatından, uykusundan ve düzeninden vazgeçmesi vardır. Bu da emekle birlikte belirgin bir fedakârlık duygusunu görünür kılar Bu anlam günlük kullanımda da açıkça korunur.
Sınav hazırlığında, üretim işlerinde, hastaya bakımda, yazı çalışmalarında ve son tarihe yetişmesi gereken ağır görevlerde en yerinde kullanılır. Çünkü buralarda kesintisiz ve yoğun emek belirgindir.