Anlamı
geçinmek için yeteri kadar para kazanmak:
'Biri elbise askısı yapıyor, diğeri de yapılanları satıyor, böylece geçimlerini doğrultuyorlardı.' -S. Ayverdi.
Detaylı Açıklama
Geçimini doğrultmak, yaşamını sürdürebilecek kadar para kazanmak, geçim düzenini toparlamak ve ayakta kalacak bir gelir elde etmek anlamına gelir. Deyimdeki doğrultmak sözü, bozuk ya da dağınık olan bir durumu düzene koyma çağrışımı taşır. Bu yüzden yalnız para kazanmayı değil, hayatı belli bir dengeye oturtmayı da anlatır. Küçük esnaf, gündelik işçi, el emeğiyle çalışan insanlar ve mütevazı geçim mücadelesi verenler için çok doğal bir ifadedir. İçinde gösteriş değil, yetme duygusu vardır. Kısacası geçimini doğrultmak, zenginleşmeyi değil, emeğiyle ayakta kalacak düzeni kurmayı anlatan sıcak ve gerçekçi bir deyimdir. Bu yüzden söz, emeğin sade karşılığını anlatır. Bu yüzden mütevazı bir ifadedir. Bu gerçekçilik, deyimin gücüdür.
Örnek Cümleler
- Küçük dükkânıyla geçimini doğrultmak için sabah karanlığında erkenden çalışmaya başlıyordu.
- Biri üretiyor, diğeri satıyor; böylece geçimini doğrultmak mümkün oluyordu onlara.
- Yıllarca el emeğiyle geçimini doğrultmak zorunda kalan adam hiç yakınmadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü geçimini doğrultmakta amaç büyük servet değil, hayatı sürdürecek kadar düzenli ve yeterli gelir elde etmektir. Vurgu yetmeye ve toparlanmaya yöneliktir. Bu vurgu, ölçülü geçim fikrini öne çıkarır.
Küçük esnaf, emekçiler, el işiyle geçinenler ve kendi alın teriyle yaşamını yürütmeye çalışan kişiler için daha doğal duyulur. Çünkü söz mütevazı kazancı anlatır. Bu vurgu, ölçülü geçim fikrini öne çıkarır.
Geçimini doğrultmak daha çok düzen kurmayı ve yeterli gelir elde etmeyi anlatır. Geçinip gitmek ise çoğu zaman çok iyi olmasa da hayatı idare eder biçimde sürdürmeyi vurgular.