Anlamı
nöbetli bir hastalığa yakalanmak.
Detaylı Açıklama
Gehgeh tutmak, nöbetli biçimde gelen bir hastalığa yakalanmak anlamına gelir. Bugün günlük dilde pek sık duyulmasa da eski metinlerde ve ağızlarda yaşar. Deyimdeki tekrar duygusu, hastalığın aralıklı olarak gelip kişiyi yineleyen biçimde yoklamasını hissettirir. Bu yüzden yalnız rahatsızlığı değil, onun insanı bezdiren ritmini de anlatır. Bir gün hafifleyen, sonra tekrar şiddetlenen rahatsızlıklar için uygun düşer. Sözün havasında halk diline özgü bir ses taklidi ve bedensel zayıflık duygusu vardır. Bu nedenle hekimlik dilinden çok gündelik anlatı ve eski söyleyiş çevresinde değer kazanır. Kısacası gehgeh tutmak, hastalığın gelip giden, tekrar eden ve kişiyi düşüren yönünü kuvvetle hissettiren eski ama özel bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Çocuk yine gehgeh tuttu sanıp köyün yaşlıları telaşa kapıldı hemen.
- İhtiyar adamı gehgeh tutunca bütün işler birden aksadı o gün.
- Annem, bu nöbetli hâli görünce bana gehgeh tutmuş olabilirsin dedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz, tek seferlik bir rahatsızlığı değil, nöbetler hâlinde gelen hastalık duygusunu taşır. Hastalığın gelip gitmesi deyimin ses yapısında da belirgin biçimde hissedilir Bu anlam günlük kullanımda da açıkça korunur.
Güncel dilde tıbbî ve daha doğrudan kelimeler yaygınlaştığı için daha az duyulur. Yine de eski söyleyişe yakın metinlerde ve yerel ağızlarda canlılığını korur Bu anlam günlük kullanımda da açıkça korunur.
Halk anlatılarında, hatıratlarda, köy hayatını yansıtan romanlarda ve eski ağız özelliklerini koruyan konuşmalarda daha doğal karşılık bulur. Çünkü deyimin tadı belirgin biçimde tarihîdir Bu anlam günlük kullanımda da açıkça korunur.