Anlamı
'gençken, güzelken' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Giydiği yakışırken eller bakışırken sözü, bir kimsenin genç, güzel, gösterişli ve dikkat çeken çağında bulunduğunu anlatır. Burada yalnız fiziksel güzellik değil, çevrenin ona baktığı, fark ettiği ve değer verdiği bir dönem vurgulanır. Söz çoğu zaman gençliğin geçiciliğini hatırlatan, hafif hüzünlü ya da öğütlü bir tonda kullanılır. Bir şeyin zamanında yapılması gerektiği düşüncesi de bu sözün arka planında yer alabilir. Özellikle evlilik, kısmet, görünürlük ve hayatın fırsat dönemleri konuşulurken yerini bulur. Dış görünüş ile sosyal ilginin aynı anda yüksek olduğu bir zamanı anlatır. Bu yüzden söz, gençliğin kıymetini hem öven hem de onun geçiciliğini sezdiren eski bir halk söyleyişi olarak yaşar.
Örnek Cümleler
- Teyzem, giydiği yakışırken eller bakışırken kızını bekletmeyin diye durdu yine.
- Ninesi giydiği yakışırken eller bakışırken bu fırsatı değerlendirin dedi bugün.
- Mahalleli, giydiği yakışırken eller bakışırken talibi çok olur diyordu eskiden.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yalnız güzelliği anlatmaz; uygun zamanın geçmeden değerlendirilmesi gerektiğini de sezdirir. Bu yüzden sözde hem beğeni hem de gecikmeme uyarısı çok açık biçimde birlikte güçlü biçimde bulunur.
Çünkü sözün ikinci yarısı, kişinin yalnız kendi hâlini değil, toplum içindeki görünürlüğünü anlatır. Yani değer, ilgi ve kısmet duygusu başkalarının bakışıyla birlikte açıkça ve güçlü biçimde kurulmaktadır.
Bugün daha çok yaşlı kuşakların ağzında, eski usul bir öğüt veya hatırlatma tonuyla duyulur. Kullanıldığında yalnız görünüşü değil, kaçabilecek bir dönemin kıymetini de gündeme getirir.