Anlamı
üzerinde birçok göz, delik oluşmak veya bulunmak:
'Yeter oldu bu sitemler yetişir / Göz göz oldu kara bağrım tutuşur' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Göz göz olmak, bir yüzeyin üzerinde çok sayıda delik, oyuk ya da boşluk oluşmasını anlatan somut bir deyimdir. Bu delikler, sanki yüzeyde gözler açılmış gibi görüldüğü için böyle adlandırılır. Kumaş, toprak, duvar, yaprak ya da beden gibi farklı yüzeyler göz göz olabilir. Deyim halk dilinde oldukça canlıdır ve görüntünün dağınık, yaralı ya da delinmiş yapısını tek hamlede anlatır. Kısacası göz göz olmak, bir yüzeyin çok sayıda oyukla kaplanmasını ya da deliklerle dolmasını betimleyen güçlü ve resimli bir anlatımdır. Görsel etki burada son derece belirgindir. Özellikle eskiyen, yıpranan ve delik deşik olan nesneleri anlatırken çok etkili duyulur. Sözcüklerin tekrarında bile yüzeydeki çokluk hissi açıkça sezilir.
Örnek Cümleler
- Yağmurdan sonra toprak yer yer göz göz oldu bütün bahçede.
- Eski kazak yıkana yıkana dirseklerinden göz göz olmuştu artık iyice.
- Yanık izleriyle duvar neredeyse göz göz oldu bu yaz sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü deliklerin çokluğu, yüzeyde açılmış sayısız göz izlenimi verir. Deyim bir görüntüyü tek kelimeyle canlılaştırır ve betimlemeyi oldukça kuvvetli hâle getirir. Bu yüzden anlatım hemen göz önünde canlanır.
Toprak, kumaş, duvar, deri, ekmek ya da başka delikli yüzeyler için kullanılabilir. Ortak özellik, yüzeyin tek parça düzgünlüğünü kaybedip çoklu boşluklarla görünmesidir. Somut hasarı kısa yoldan anlatmaya yarar.
Evet, özellikle acı, sitem ya da iç yarası anlatılırken mecaz anlam kazanabilir. O zaman fiziksel delikten çok, yıpranmış ve parçalanmış iç hâli çağrıştırır. Bu mecaz kullanım söze duygusal derinlik de ekler.