Anlamı
önceden düşünmek, hesaplamak, dikkate almak:
'1908'den önceki zemin ve zamanı göz önüne almalı.' -Y. K. Beyatlı.
Detaylı Açıklama
Göz önüne almak, bir karar, yorum ya da plan yapılırken belirli şartları önceden düşünmek, hesaba katmak ve değerlendirmeye dâhil etmek anlamında kullanılan yerleşik bir deyimdir. Burada almak fiili, dikkate alınacak unsurun düşüncenin merkezine çekildiğini hissettirir. Bu yüzden deyim, rastgele hüküm vermemeyi, şartları yok saymamayı ve durumu bütün yönleriyle tartmayı anlatır. Özellikle tarih, siyaset, ekonomi, eğitim ve günlük hayat değerlendirmelerinde çok doğal durur. Göz önüne almak, sağlıklı sonuca ulaşmak için etkili etkenleri görmezden gelmemeyi öğütleyen güçlü bir anlatımdır. Kişinin acele yargıdan uzak durup gerçek durumu hesaba katarak düşünmesini ve buna göre ölçülü hareket etmesini açık biçimde vurgular. Ölçülü yargının temelini kurar.
Örnek Cümleler
- Yaşadığı dönemi göz önüne almak, o yazarı daha doğru anlamayı sağlar.
- Mahkeme, bütün delilleri göz önüne alarak daha sakin bir karar verdi.
- Bir öğretmen, sınıfın düzeyini göz önüne almadan ders anlatmamalıdır asla.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir konuda hüküm verirken etkili olan şartları hesaba katmayı vurgular. Yani kişi yalnız sonuca bakmaz, sonuca götüren koşulları da değerlendirmesine dâhil eder ve daha adil sonuca yaklaşır.
Çünkü gelişigüzel karar vermek yerine veriyi, zamanı, zemini ve kişiye özgü durumu hesaba katmayı ister. Bu yönüyle daha adil, daha dengeli ve daha gerçekçi bir tutumu destekler.
Anlam bakımından büyük ölçüde yakındırlar. Ancak göz önüne almak ifadesinde görünür kılma ve değerlendirme duygusu biraz daha canlıdır; hesaba katmak ise daha teknik ve sayısal bir tını verebilir.