Anlamı
fark etmek:
'Benim için dualar okuduğunu göz ucuyla görebiliyordum.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Göz ucuyla görmek, bir şeyi doğrudan dikkat kesilmeden, tam merkezden bakmadan fark etmek anlamında kullanılan ince bir deyimdir. Bu ifade, istemeden ya da gizlice fark etme duygusu taşır. Kişi asıl dikkatini başka yerde tutarken yan taraftaki durumu da sezer. Bu yüzden deyim hem tesadüfi fark ediş hem de dikkatini belli etmeme hâli için uygundur. Kısacası göz ucuyla görmek, bakışın kenarından gelen bilginin farkındalığa dönüşmesini anlatan, örtülü ve doğal bir ifadedir. Küçük fark ediş anlarını iyi karşılar. Deyim, dikkatin merkezde olmadığı hâllerde bile insanın çevresini nasıl sezdiğini açıkça gösterir. Fark etmenin sessiz ve yarı gizli biçimini özellikle iyi anlatır. Çevresel dikkatin nasıl çalıştığını da somutlaştırır.
Örnek Cümleler
- Masadan kalkarken onu göz ucuyla gördüm, gülümsediğini sonra fark ettim.
- Çocuk annesini kapıdan göz ucuyla görmüş, sessizce ağlıyormuş meğer orada.
- Ben de mektubu onun cebinde göz ucuyla görünce hemen sustum.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada dikkat merkezî değildir; kişi yan taraftaki şeyi tam bakmadan fark eder. Deyim, bakışın kenarından gelen örtülü fark edişi anlatır. Görüş vardır ama açık bir yöneliş yoktur.
Bir şeyi belli etmeden fark etme, istemeden bir sahneye tanık olma ya da ilgisini açığa vurmadan çevredeki şeyi sezme durumlarında doğal duyulur. Ortak yön, fark edişin örtülü kalmasıdır.
Yakındırlar ama aynı değildirler. Göz ucuyla bakmak aktif olarak yandan yöneltilen bakıştır; göz ucuyla görmek ise bu bakış ya da çevresel dikkat sonucu bir şeyi fark etme hâlidir.