Anlamı
1) güvenlik kuvvetleri birini belli bir süre, belli bir yerde tutmak; 2) gözetlemek.
Detaylı Açıklama
Gözaltında tutmak, bir yandan güvenlik kuvvetlerinin bir kişiyi belli süre resmî denetim altında bulundurmasını, bir yandan da daha genel anlamda birini yakından gözetlemeyi anlatan iki katmanlı bir ifadedir. İlk anlamı hukuk ve güvenlik diline yakındır; ikinci anlamı ise gündelik dilde daha geniş biçimde kullanılabilir. Bu nedenle söz, bağlama göre teknik ya da mecaz bir hava kazanır. Bir kimseyi gözaltında tutmak bazen doğrudan resmî işlem, bazen de sıkı denetim altında bulundurma anlamına gelir. Deyimin ortak tarafı, kişinin serbest hareket alanının daralmasıdır. Gözaltında tutmak, kontrolün sürdüğü, bakışın ya da yetkinin kişinin üzerinden çekilmediği durumları belirgin biçimde anlatan güçlü bir kalıptır. Süreklilik gösteren denetim duygusu bu sözde özellikle öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Polis, şüpheliyi sabaha kadar gözaltında tuttu ve sonra ayrıntılı sorguladı.
- Müdür, yeni gelen personeli bir süre gözaltında tutar gibi izledi.
- Doktorlar hastayı gece boyunca yakın gözaltında tutmak istedi hastanede bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sözün bir ucu resmî güvenlik işlemine, öteki ucu da genel gözetim fikrine dayanır. Bağlam hukukî ise teknikleşir, gündelik ise sıkı izleme ve denetim anlamı öne çıkar.
Gözaltına almak daha çok işlemin başlangıcını ve kişiyi resmî denetime geçirmeyi anlatır. Gözaltında tutmak ise bu denetimin sürdüğü süreyi, yani devam eden kontrol hâlini daha açık biçimde vurgular.
Eğer cümlede polis, soruşturma ya da resmî işlem yoksa söz çoğu zaman mecaza yaklaşır. O zaman birini sıkı izlemek, üzerinde baskılı bir denetim kurmak veya sürekli kollamak anlamı ağır basar.