Anlamı
güzel bir olay için kutlamak, iyi dileklerde bulunmak:
'Bir hafta evimize geldiler, gittiler. Köylerden bizleri tanıyanlar bile geldiler, gözaydın ettiler.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Gözaydın etmek, bir kimseyi kavuştuğu güzel bir olay, sevindirici bir sonuç ya da beklenen mutlu haber dolayısıyla kutlamak ve iyi dilekte bulunmak anlamında kullanılan sıcak bir deyimdir. Sözde yalnız tebrik etme değil, sevince ortak olma duygusu da vardır. Bu nedenle doğum, asker dönüşü, şifa haberi, kayıp birinin bulunması ya da başka mutlu gelişmeler sonrasında doğal biçimde kullanılır. Gözaydın etmek, sevincin topluluk içinde paylaşıldığını, kişinin yalnız bırakılmadığını ve güzel haberin çevrede de karşılık bulduğunu anlatır. Deyim, Türkçede kutlamanın samimi, geleneksel ve yakın ilişkilere dayanan tarafını belirgin biçimde öne çıkarır. İçten tebriği, iyi dileği ve ortak sevinci tek kalıpta buluşturur. Samimi topluluk dilini güçlü biçimde yaşatır.
Örnek Cümleler
- Komşular sabah erkenden gelip yeni bebeği için aileyi gözaydın ettiler.
- Amcası hastaneden çıkınca bütün akrabalar onu gözaydın etmek için toplandı.
- Kaybolan çocuk bulununca mahalleli anne babayı tek tek gözaydın etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bu deyimde yalnız iyi söz söylemek değil, sevince içtenlikle ortak olmak vardır. Söyleyen kişi mutlu haberi paylaşır, karşı tarafın rahatlamasını ve sevincini de sahiplenir.
Doğum, sağ salim dönme, hastalıktan kurtulma, kaybolanın bulunması ve beklenen sevindirici haberlerin gelmesi gibi durumlarda sık kullanılır. Ortak yön, topluca paylaşılan belirgin bir sevinç olmasıdır.
Tebrik etmek daha genel bir kutlama ifadesidir. Gözaydın etmek ise özellikle sevindirici haber, kavuşma ya da rahatlatıcı gelişmeler sonrasında söylenir ve daha samimi, daha geleneksel bir tını taşır.