Anlamı
telaşlı bir biçimde bakmak:
'Pipo içer, gözleri yüzünde iki ateş böceği gibi fıldır fıldırdır.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Gözleri fıldır fıldır olmak, bir kimsenin bakışlarının yerinde durmaması, hızlı ve telaşlı biçimde etrafa kayması anlamında kullanılan hareketli bir deyimdir. Bu söz, yalnız gözün fiziksel hareketini değil, içteki huzursuzluğu, merakı, kuşkuyu ya da tedirginliği de dışarı vurur. Kimi zaman bir şeyi arayan, kimi zaman yakalanmaktan çekinen, kimi zaman da ne yapacağını bilemeyen kişilerin bakışları için kullanılır. Fıldır fıldır sözü ses değeriyle de bu kıpırtıyı canlı biçimde duyurur. Deyim, karakter tasvirlerinde son derece işlevlidir; çünkü kişi henüz konuşmadan bakışlarının dağınıklığıyla iç durumunu ele verir. Gözleri fıldır fıldır olmak, sakin ve sabit bakışın karşıtı olarak telaşlı dikkat dağınıklığını etkili biçimde anlatan güçlü bir Türkçe kalıptır.
Örnek Cümleler
- Sınav sonucunu beklerken gözleri fıldır fıldır oldu çocuk orada yine.
- Polisi görünce adamın gözleri fıldır fıldır olmak üzereydi yine orada.
- Ne diyeceğini bilemeyince gözleri fıldır fıldır olmaya başladı hemen orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim çoğu zaman telaş, tedirginlik, kuşku, huzursuzluk ya da aşırı merak gibi durumları ele verir. Bakışların dağınık hareketi, kişinin iç dengesinin tam yerinde olmadığını sezdirir.
Çünkü kişi konuşmadan önce gözleri onun ruh hâli hakkında ipucu verir. Deyim, tek bir ayrıntıyla hem hareketi hem de psikolojik durumu aynı anda görünür kılar.
Anlamları çok yakındır; ancak olmak daha çok ortaya çıkan hâli anlatır. Etmek ise hareketin sürdürülüşünü ve bakışların aktif dolaşmasını biraz daha belirgin biçimde açıkça hissettirir.