Anlamı
gözleri yaş dolu bir biçimde bakmak:
'Gözleri şıldır şıldır dönerek şikâyet ederdi.' -Y. Z. Ortaç.
Detaylı Açıklama
Gözleri şıldır şıldır dönmek, bir kimsenin gözlerinin yaşla dolu, parıltılı ve hareketli bir biçimde bakması anlamında kullanılan renkli bir deyimdir. Burada şıldır şıldır sözü, gözdeki ıslak parıltıyı ve duygulu bakışı ses değeriyle de belirginleştirir. Deyim çoğu zaman şikâyet, sitem, kırgınlık, duygulanma ya da ağlamaklı bir hâl içindeki kişileri anlatırken kullanılır. Bu bakışta yalnız yaş değil, içten gelen bir hareketlilik ve anlatma isteği de vardır. Gözler sanki dolu dolu bakar, fakat duygunun yönü söz kadar bakıştan da anlaşılır. Gözleri şıldır şıldır dönmek, duygunun yoğunluğunu ve yaşlı bakışların iç titreşimini canlı biçimde anlatan kuvvetli bir Türkçe ifadedir. Özellikle karakter betimlemelerinde ve duygusal konuşma sahnelerinde çok etkili durur.
Örnek Cümleler
- Derdini anlatırken gözleri şıldır şıldır dönüyordu bugün karşısında yine iyice.
- Küçük kızın gözleri şıldır şıldır dönünce herkes sustu birden hemen.
- Sitem ederken gözleri şıldır şıldır dönüyor, sesi inceliyordu iyice orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sitem, kırgınlık, duygulanma, şikâyet, incinme ve ağlamaklı bir hâl ile birlikte duyulur. Ortak yön, yaşlı ve titreşimli bakışların duyguyu çok açıkça ve güçlüce ele vermesidir.
Çünkü gözlerdeki parıltı durağan değildir; bakışın içinde içten gelen bir titreşim vardır. Bu da söze yalnız yaş değil, canlı bir duygusal dalgalanma duygusu güçlüce kazandırır.
Gözleri buğulanmak daha durgun ve içe dönük bir yaşarmayı anlatabilir. Gözleri şıldır şıldır dönmek ise parıltılı, hareketli ve duygusunu dışarı daha görünür biçimde vuran bakışları anlatır.