Anlamı
göz kapakları hafifçe kapanmaya başlamak:
'İki elini bastonun gümüş topuzuna dayamış, gözleri saadetten süzülmüş, adamı dinliyordu.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Gözleri süzülmek, kişinin göz kapaklarının yavaş yavaş ağırlaşması ve bakışlarının gevşemesi anlamında kullanılan ince ve tasvir gücü yüksek bir deyimdir. Bu durum çoğu zaman uykunun bastırması, yorgunluk, gevşeme ya da tatlı bir huzur hâliyle birlikte görülür. Deyimde ani bir kapanma değil, yavaş yavaş aşağı inen ve canlılığını kaybeden bakışlar öne çıkar. Bu yüzden söz, sert bir düşüşten çok yumuşak bir gevşemeyi anlatır. Çocukların uykusu gelince, uzun günün sonunda yorgun düşenlerin bakışlarında ya da dingin mutluluk anlarında gözler süzülebilir. Gözleri süzülmek, bakışların ağırlaşmasını ve bedenin gevşeyişini zarif bir hareket duygusuyla anlatır. Türkçede özellikle betimleyici anlatımda çok yerinde duran, sakinlik ve yorgunluğu birlikte hissettiren güzel bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Uzun yolculuğun sonunda çocuğun gözleri süzülmeye başladı hemen orada yine.
- Gece ilerledikçe dinleyenlerin birçoğunun gözleri süzüldü sessizce orada iyice sonra.
- Kanepede uzanırken yorgunluktan gözleri süzülmek üzereydi bugün artık tamamen burada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Uyku bastırması, yorgunluk, gevşeme, huzur ve bazen mutlulukla gelen yumuşak kapanışı anlatmak için kullanılır. Ortak nokta, bakışların ağırlaşıp eski canlılığını yavaşça iyice bütünüyle tamamen usulca yitirmesidir.
Çünkü süzülmek fiili yavaşlık ve akış duygusu taşır. Böylece gözlerin kapanışı sert bir düşme gibi değil, doğal ve dingin bir gevşeme gibi çok daha duyulur.
Gözleri süzülmek daha çok sürecin yumuşak başlangıcını anlatır. Gözleri kapanmak ise bunun daha belirgin son noktasını ya da uyku baskısının iyice ağırlaştığı hâli açıkça gösterir.