Anlamı
düşüncelerini bakışlarından sezmek:
'Doktor, Sevim Hanım'ın içinden geçenleri gözlerinden okuyarak söze karıştığında pişman oldu.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Gözlerinden okumak, bir kimsenin içinden geçen düşünceyi, duyguyu ya da niyeti söz söylemesine gerek kalmadan bakışlarından anlamak demektir. Bu deyimde göz, insanın en açık işaret veren yeri olarak düşünülür; kişi konuşmasa da bakışları onu ele verir. Sevinç, korku, tedirginlik, öfke, utanç ya da gizlenen bir niyet çoğu zaman gözlerden okunabilir. Deyim, insanlar arasındaki sessiz iletişimin gücünü anlatır ve özellikle güçlü gözlem yeteneğini öne çıkarır. Bir başkasının ruh hâlini ya da düşüncesini gözlerinden okumak, dikkatli ve sezgili olmayı gerektirir. Bu yüzden söz, hem bakışların açıklığını hem de karşı tarafın onları çözme becerisini bir araya getirir. Türkçede insan ilişkilerindeki ince sezgiyi anlatan en canlı ve yerleşik deyimlerden biridir.
Örnek Cümleler
- Yalan söylediğini annesi gözlerinden okudu ve hiç konuşmadı sonra orada.
- Müdür, itirazını daha söylemeden gözlerinden okumuş gibiydi bugün orada açıkça.
- Onun korkusunu gözlerinden okuyunca sesi birden yumuşadı orada hemen yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi açıkça söylemeden onun iç durumunu anlamak gerekir. Deyim, hem bakışların verdiği ipuçlarını hem de bunları çözebilen dikkatli bir sezgiyi birlikte açıkça güçlüce anlatır.
Korku, utanç, öfke, sevinç, tedirginlik ve gizlenen niyetler için sık kullanılır. Ortak yön, sözden önce gözlerin içte olanı açıkça ve doğrudan belli etmesidir; sezgiyi de öne çıkarır.
Göz göze gelmek bakışların karşılaşmasını anlatır. Gözlerinden okumak ise bu karşılaşmanın ötesine geçip, kişinin iç dünyasını bakışlarından sezerek dikkatle çözmeyi ve yorumlamayı daha derinden anlatır.