Anlamı
utancından yüzü çok kızarmak.
Detaylı Açıklama
Gözlerinin içine kadar kızarmak deyimi, bir insanın utancının ya da sıkılmasının yüzünde son derece belirgin hâle geldiğini anlatır. Sadece yanakların kızarması değil, bütün yüzün ve hatta göz çevresinin bile kızarır gibi görünmesi burada abartılı biçimde ifade edilir. Bu abartı, duyulan mahcubiyetin gücünü göstermek içindir. Deyim çoğu zaman beklenmedik bir iltifat karşısında, ayıplanan bir durumda, yaptığı bir hatadan ötürü ya da gizlediği bir duygusu ortaya çıktığında kullanılır. Günlük konuşmada çok canlıdır; çünkü duyguyu bedensel tepkiyle birleştirir. Karakter anlatımında da kişiyi savunmasız ve açık hâlde gösterir. Kısacası gözlerinin içine kadar kızarmak, utancın ve sıkılmanın yüzde gizlenemeyecek kadar yoğun biçimde belirdiğini anlatan güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Adı anılınca gözlerinin içine kadar kızardı, başını hemen eğdi orada.
- Yanlış hesabı anlayınca müdürün karşısında gözlerinin içine kadar kızardı bugün.
- O iltifatı duyunca gözlerinin içine kadar kızarıp sustu uzun süre.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Utanç, mahcubiyet, sıkılma, beklenmedik övgü alma ya da bir kusurun ortaya çıkması gibi durumlarda kullanılır. Ortak yön, kızarmanın gizlenemeyecek kadar belirgin, yaygın ve baskın olmasıdır.
Bu söz, kızarmanın yalnız yanakta kalmadığını, bütün yüzü kaplayacak kadar arttığını abartılı biçimde anlatır. Böylece utanma duygusunun yoğunluğu daha açık ve görünür bir hâle gelir.
Mahcup olmak duygunun adıdır. Gözlerinin içine kadar kızarmak ise bu mahcubiyetin bedende, özellikle yüzde nasıl ortaya çıktığını gösteren daha canlı, görünür ve etkili bir anlatımdır.