Anlamı
yoğun sis, duman, toz vb. sebeplerle hiçbir şey görülememek:
'Tezek dumanında göz gözü görmez.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Gözü görmemek deyimi, yoğun sis, duman, toz ya da benzeri bir örtü yüzünden çevrenin seçilemez hâle gelmesini anlatır. Burada kişinin gözünde bir kusur olmak zorunda değildir; asıl sebep dış koşulların görüşü kapatmasıdır. Deyim bu yüzden doğa koşulları, yangın, tozlu iş ortamı ve kapalı mekânlarda oluşan ağır hava için sık kullanılır. Anlatımı güçlü kılan nokta, yalnız az görmeyi değil, neredeyse hiçbir şeyi seçememeyi belirtmesidir. Bu yüzden tehlike, belirsizlik ve çaresizlik duygusu da taşır. Böyle anlarda kişi yönünü bulmakta zorlanır ve en basit hareket bile riskli hâle gelebilir. Kısacası gözü görmemek, dış etkenler yüzünden görüş alanının kapanmasını ve insanın çevresini seçemez duruma gelmesini anlatan somut ve güçlü bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Duman öyle arttı ki gözü görmedi, kapıyı zor buldu içeride.
- Toz bulutu yükselince işçilerin gözü görmez oldu birden orada içeride.
- Sis bastırınca şoförün gözü görmüyor, araç yavaş ilerliyordu yolda yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
En çok sis, duman, toz ve ağır hava gibi dış etkenler yüzünden olur. Kişi baksa bile çevresindeki şeyleri seçmekte ciddi biçimde oldukça fazla ve sürekli zorlanır.
Genellikle hayır. Kalıcı göz hastalığından çok, geçici dış koşullar nedeniyle görüş alanının kapanmasını ve çevreyi açıkça seçememeyi doğrudan, somut, açık, net ve güçlü biçimde anlatır.
Evet, çok yakındır. Her ikisi de çevrenin yoğun sis, duman ya da toz nedeniyle seçilemez ve karışık bir hâle bütünüyle gelmesini açık ve güçlü biçimde anlatır.