Anlamı
birdenbire veya istemeden görmek:
'Demin şu pencereden gözüm denize ilişince kendimi Roma'ya giden bir vapurda sandım.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Gözü ilişmek deyimi, kişinin bir şeyi özellikle aramadan, bir anda ya da istemeden fark etmesini anlatır. Bu fark ediş çoğu zaman kısa sürer; ama yeterince dikkat çekici olduğu için zihinde iz bırakır. Bir manzara, tanıdık bir yüz, raftaki bir eşya ya da uzaktaki bir ayrıntı göze ilişebilir. Deyimin güzel tarafı, bu görmenin planlı değil, ani ve doğal oluşunu vermesidir. Kişi bakışını başka yere çevirmişken bir şey birden seçilir ve dikkat çeker. Bu yüzden anlatıda da çok işlevlidir; çünkü sahneye ansızın giren ayrıntıyı zarif biçimde taşır. Kısacası gözü ilişmek, aranmayan bir şeyin anlık ve doğal biçimde fark edilmesini anlatan hafif ama etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kalabalıkta gözü ilişen eski dostuna doğru hemen yürüdü sonra sevindi.
- Vitrinde gözü ilişince o kitabı almak istedi sessizce orada hemen.
- Denize gözü ilişen yolcu bir an durup gülümsedi hafifçe sonra.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ani, kısa ve çoğu zaman istemsiz bir fark edişi anlatır. Kişi özellikle aramaz; fakat dikkat çekici bir ayrıntı bir anda bakışına kolayca ve doğalca takılır.
Çünkü planlı ve uzun bir bakışı değil, doğal bir rastlama anını anlatır. Bu da dilde yumuşak, akıcı ve oldukça görsel bir etki özellikle ve zarifçe yaratır.
Vardır. Göz atmak bilinçli olarak kısa bakmaktır; gözü ilişmek ise daha çok istemeden, ansızın ve fark eder gibi bakıp görmeyi doğal ve yumuşak olarak anlatır.