Anlamı
korkusuz olduğu anlaşılmak:
'Gözü kara çıkmış, yaşamın bozuk para gibi harcanabileceğini kanıtlayan o üstün insanlar arasına katılmıştı.' -S. İleri.
Detaylı Açıklama
Gözü kara çıkmak deyimi, bir kişinin gerçekten korkusuz, atılgan ve tehlikeden kaçmayan biri olduğunun ortaya çıkmasını anlatır. Burada kara çıkmak, kişinin cesaretinin deneme anında belli olması anlamındadır. Herkesin cesur görünmesi kolaydır; fakat zor durumda gözü kara çıkmak, bu niteliğin sözde değil gerçekte bulunduğunu gösterir. Bu nedenle deyim özellikle sınav, mücadele, tehlike, fedakârlık ve risk içeren durumlarda kullanılır. Kişi geri çekilmez, çekinse bile adım atar ve çevresindekilere cesaretini kanıtlar. Kimi zaman övgü, kimi zaman da tehlikeli bir gözü peklik sezdirir. Böylece insanın karakteri yalnız sözle değil, davranışla da anlaşılır. Kısacası gözü kara çıkmak, korkusuzluğun ve atılganlığın sözde kalmayıp olay içinde doğrulanmasını anlatan etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Yangında içeri dalınca gözü kara çıktı, herkes hayret etti orada.
- Zor görevde gözü kara çıkan asker, arkadaşlarını yalnız bırakmadı hiç.
- O genç, ilk krizde gözü kara çıktı ve sorumluluk aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kişinin korkusuzluğunu, atılganlığını ve risk karşısında geri çekilmediğini doğrular. Cesaret sözde değil, olay anında açıkça belli olmuş, iyice kanıtlanmış ve herkese bütünüyle görünür hâle gelir.
Çoğu zaman övgü taşır; ancak bazen fazla gözü pek davranmanın tehlikeli yanını da sezdirir. Bağlam, cesaretin ölçülü mü taşkın mı olduğunu açıkça ve net biçimde belirler.
Gözü kara olmak kişide var sayılan niteliği anlatır. Gözü kara çıkmak ise bu niteliğin somut olay içinde ortaya çıkıp açıkça ve kesin biçimde kanıtlanmasını vurgular.