Anlamı
uyuyamamak, uykusuz kalmak:
'Uykum kaçınca aklım bir şeye takılır ve o takıntıyı savuşturuncaya kadar gözüme uyku girmez.' -B. Felek.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir kişinin türlü nedenlerle uyuyamamasını, gece boyunca huzursuz kalmasını ve bir türlü dinlenememesini anlatır. Bazen yoğun stres, bazen üzüntü, bazen de heyecan yüzünden insanın aklı sürekli bir meseleyle meşgul olur ve uyku hâli gelse bile rahatça uykuya dalamaz. Günlük hayatta sınav stresi, iş baskısı, ailevi sorunlar, özlem, korku ya da merak gibi durumlar için sıkça kullanılır. Söz, yalnızca fiziksel bir uykusuzluğu değil, zihinsel olarak rahatlayamama hâlini de içinde taşır. Bu yüzden gecenin uzun geçtiği, kişinin yatağa yatsa bile dinlenemediği durumları güçlü biçimde anlatır. Türkçede özellikle sıkıntılı bekleyişleri, iç huzursuzluğunu ve uykusuz geceleri ifade eden çok yaygın deyimlerden biridir. Hem konuşma dilinde hem anlatı dilinde doğal duran, duyguyu kısa ama etkili biçimde veren bir kullanıma sahiptir. Özellikle önemli bir haber beklenirken veya içe dert edilen bir mesele zihni meşgul ederken, bu deyim kişinin ruh hâlini tek cümlede anlatabilecek kadar güçlü bir karşılık sunar.
Örnek Cümleler
- Sınav sonucu açıklanacağı için bütün gece gözüne uyku girmedi.
- O haberi aldıktan sonra birkaç gün gözüne uyku girmemiş.
- Çocuğu hastalanınca annesinin gözüne uyku girmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, korku ve üzüntü kadar büyük heyecan, sevinç veya merak nedeniyle yaşanan uykusuzluk için de kullanılabilir.
Evet, çoğu zaman zihnin rahatlamamasını, kişinin içten içe bir konuyu düşünüp durmasını da anlatır. Söz, yalnızca fiziksel bir uykusuzluğu değil, zihinsel olarak rahatlayamama hâlini de içinde taşır.
Oldukça yaygındır; özellikle kaygı ve bekleyiş dolu geceleri anlatırken çok sık kullanılır. Günlük hayatta sınav stresi, iş baskısı, ailevi sorunlar, özlem, korku ya da merak gibi durumlar için sıkça kullanılır.