Anlamı
bir şeye, bir yere bakmaktayken, gözünü oradan başka bir yere çevirememek:
'Sermet Bey, gözünü köşkten alamıyordu.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Gözünü alamamak deyimi, insanın baktığı şeyden etkilenip gözünü başka yöne çevirememesini anlatır. Bu etki hayranlık, şaşkınlık, merak, büyülenme ya da bazen de korkuyla ilgili olabilir. Önemli olan, bakışın bir nesne ya da kişi üzerinde takılı kalmasıdır. Güzel bir manzara, dikkat çekici bir yapı, sevilen biri ya da sıradışı bir sahne insanın gözünü alamadığı şeyler olabilir. Bu yüzden deyim yalnız bakmayı değil, bakışın gönüllü ya da istemsiz biçimde bir yerde kilitlenmesini de verir. Kimi zaman estetik hayranlık, kimi zaman güçlü merak öne çıkar. Bakış burada kısa bir göz atma değildir; insan sanki o görüntüye bağlanmıştır. Kısacası gözünü alamamak, bir şeyin insanı bu kadar etkilemesi sonucu bakışını ondan ayıramamasını anlatan canlı ve görsel bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Denizi tepeden görünce uzun süre manzaradan gözünü alamadı orada gerçekten.
- Çocuk vitrindeki tren setinden gözünü alamıyor, annesine sokuluyordu yine sessizce.
- Sahnedeki dansçıdan gözünü alamayan kalabalık bir anda sessizleşti tamamen orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü yalnız olumlu düşünceyi değil, bedensel bir çekilişi de anlatır. İnsan beğenmekle yetinmez; bakışı adeta oraya bağlanır ve dikkatini başka yere çevirmekte iyice, gerçekten zorlanır.
Evet, buluşabilir. Bazen bakışı tutan şey güzelliktir, bazen tuhaflık ya da meraktır; deyim bunların ortak sonucunu, yani gözün aynı yerde uzun ve inatçı kalışını anlatır.
Göz dikmekte daha bilinçli, kimi zaman da sahiplenici bir yöneliş bulunur. Gözünü alamamakta ise etki daha çok hayranlık, merak ya da büyülenme yüzünden ortaya çıkan istemsiz bağlılıktır.