Anlamı
argo beklenmedik bir zamanda ansızın ölmek:
'Bütün incelikleri titizlikle gözeten bir kadın olduğu için kırk altı yaşında gümledi gitti annem.' -T. Uyar.
Detaylı Açıklama
Gümleyip gitmek deyimi, bir kişinin beklenmedik, ani ve çoğu zaman sarsıcı biçimde ölmesini anlatan argo bir sözdür. Buradaki gümlemek, sert bir düşüş ya da ansızın kesilen bir hareket hissi verir; bu da ölümün hazırlıksız yakalayan yönünü kuvvetlendirir. Bu yüzden ifade, sakin ve törensel bir anlatım değil, kaba, çarpıcı ve gündelik dile yakın bir ton taşır. Özellikle ölümün beklenmedikliği, yaşın genç oluşu ya da olayın ansızın meydana gelişi vurgulanmak istendiğinde kullanılır. Ancak sözün argo ve sert tonu nedeniyle her ortamda uygun düşmez; daha çok samimi, sarsıntıyı doğrudan veren konuşmalarda yer bulur. Kısacası gümleyip gitmek, ölümün ani ve hazırlıksız bırakan tarafını sert bir halk diliyle anlatan çarpıcı bir deyimdir. Bu yönüyle acıyı süsleyerek değil, olduğu gibi ve vurucu biçimde dile getirir.
Örnek Cümleler
- Mahallenin en dinç adamı bir sabah gümleyip gitmek deyimine örnek oldu.
- Doktor yüzü görmeden gümleyip gitmesinden aile hâlâ büyük üzüntü duyuyor.
- Kimse onun bu yaşta gümleyip gitmek gibi bir sona yaklaşacağını düşünmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ölüm, yumuşatılmış ya da dolaylı bir dille değil, aniliği öne çıkaran kaba bir halk söyleyişiyle verilir. Bu da sözün duygusal etkisini daha doğrudan ve sert kılar.
Hayır, argo ve sert yapısı nedeniyle resmî ya da saygılı ortamlarda uygun düşmez. Daha çok gündelik, samimi ve sarsıntının doğrudan anlatıldığı konuşmalarda rahatça ve sıkça kullanılır.
Ansızın ölmek daha nötr ve düz bir anlatımdır. Gümleyip gitmek ise ani kaybın şaşkınlık veren, sert ve biraz da halk ağzına yakın tarafını belirgin biçimde öne çıkarır.