Anlamı
beklenmedik bir zamanda ansızın ölmek:
'Huri'nin anası, doğurduktan sonra bir tifo hastalığında gürleyip gitmişti.' -N. Nâzım.
Detaylı Açıklama
Gürleyip gitmek deyimi, bir kimsenin beklenmedik bir anda, ansızın ve çoğu zaman çevresini şaşkına çevirerek ölmesini anlatır. Buradaki gürleyip bölümü, ölümün sessiz ve yavaş değil, sarsıcı ve ani bir biçimde geldiğini düşündürür. Bu yüzden deyim yalnız ölüm haberini değil, ölümün beklenmezliği karşısında duyulan şaşkınlığı ve dehşeti de taşır. Genç yaşta kayıplar, birden ağırlaşan hastalıklar ya da çevreyi hazırlıksız yakalayan ölümler için çok yerinde kullanılır. Söze halk dili içinde çarpıcı bir ritim de verir. Kısacası gürleyip gitmek, ani ölümün sertliğini ve arkada bıraktığı sarsıntıyı güçlü bir ses duygusuyla anlatan etkili bir deyimdir. Böylece ölüm olayı yalnız sonuç olarak değil, vurucu bir geliş anı olarak da görünür hâle gelir.
Örnek Cümleler
- Daha dün pazardaydı, bu sabah birden gürleyip gitmek herkesi üzdü.
- Kimse o kadar dinç görünen adamın bir gecede gürleyip gitmek üzere olduğunu düşünmedi.
- Köyde herkes onun ansızın gürleyip gitmesine uzun süre gerçekten inanamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sözde ani geliş, şiddet ve hazırlıksız yakalanma hissi vardır. Bu yüzden ölüm yalnız gerçekleşmiş bir son değil, çevreyi bir anda vuran beklenmedik bir olay gibi görünür.
Bu kelime, sanki sessiz olmayan, yankı bırakan bir kopuş yaşanmış gibi bir his verir. Böylece ölümün ani ve sarsıcı tarafı, ses çağrışımı üzerinden daha canlı biçimde anlatılır.
Evet, kurulabilir. Gitti de geldi ölüm sınırından dönmeyi anlatırken, gürleyip gitmek geri dönüş bırakmayan ani ölümü öne çıkarır; biri dönüşü, öteki kesin ve ağır kopuşu vurgular.