Anlamı
yangından mal kaçırır gibi.
Detaylı Açıklama
Gümrükten mal kaçırır gibi sözü, bir işi aşırı telaşla, gizlice, suçüstü yakalanacakmış gibi ve acele davranarak yapmak anlamında kullanılır. İfade, bir şeyin usule uygun değil de saklanarak çıkarıldığı duygusunu verdiği için yalnız hız değil, kuşku ve tedirginlik de taşır. Bu yüzden kişi bir yere girip çıkarken, eşyaları aceleyle toplarken, bir işi baştan savma ve gizli saklı yaparken bu sözle anlatılabilir. Söz çoğu zaman hafif alay ya da eleştiri içerir; çünkü davranan kişinin gereksiz telaşı dikkat çeker. Yangından mal kaçırır gibi sözüyle yakın anlamlıdır; ancak burada özellikle kaçırma ve saklama duygusu daha belirgindir. Kısacası gümrükten mal kaçırır gibi, telaşlı, kuşkulu ve el altından yapılır gibi duran davranışları canlı biçimde anlatan yerleşik bir sözdür. Bu nedenle hareketin biçimini olduğu kadar, yarattığı izlenimi de güçlü biçimde verir.
Örnek Cümleler
- Dosyaları gümrükten mal kaçırır gibi çantasına doldurup hemen dışarı çıktı.
- Niye gümrükten mal kaçırır gibi davranıyorsun, ortada saklanacak ne var?
- Kasadan parayı alırken gümrükten mal kaçırır gibi etrafına bakındı durdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü davranışın içinde yalnız hız değil, yakalanma korkusunu andıran bir tedirginlik vardır. Bu yüzden söz, saklanarak ve çekinerek yapılan aceleyi birlikte açıkça ve güçlü biçimde düşündürür.
İki söz de aşırı telaşı anlatır; ancak burada özellikle gizli iş çeviriyormuş izlenimi daha ağır basar. Öteki sözde ise yangın benzetmesi yüzünden panik ve kurtarma telaşı öne çıkar.
Eşyaları aceleyle toplama, gözden kaçırarak bir iş yapma, gereksiz panikle davranma ve çevreyi kollaya kollaya hareket etme durumları için oldukça doğal, yerinde ve sık kullanılır.