Anlamı
gün geçirmek:
'Çıksam yüksek bellere gün eylesem / Acep nazlı yâr duyar mı ola?' -Halk türküsü.
Detaylı Açıklama
Gün eylemek sözü, zamanı geçirmek, günü yaşamak ve belli bir vakti belirli bir hâl içinde doldurmak anlamında kullanılır. Halk söyleyişinde ve türkü dilinde daha sıcak, daha eski ve daha duygulu bir tınısı vardır. Bu yüzden yalnız takvimde bir günü geçirmekten söz etmez; o günün nasıl yaşandığını, hangi duyguyla doldurulduğunu da hissettirir. Gezmek, oyalanmak, sevdalı bekleyiş içinde vakit geçirmek, dostlarla oturmak ya da tek başına düşüncelere dalarak günü doldurmak gibi hâllerde kullanılabilir. Söyleyişteki eylemek fiili, söze gündelik dilden biraz daha şiirli bir hava verir. Kısacası gün eylemek, günü sıradan biçimde harcamaktan çok, yaşanan vakti duygusu ve hâliyle geçirmeyi anlatan eski ve sıcak bir kullanımdır. Bu nedenle özellikle halk şiiri ve sözlü anlatım içinde daha canlı ve yerleşik duyulur.
Örnek Cümleler
- Yaylada saz çalıp türkü söyleyerek dostlarla uzun uzun gün eylediler.
- Yaşlı adam çınarın altında oturup eski günleri anarak gün eyledi.
- Gurbette mektupları okuyup hasretle gün eylemek ona çok ağır geliyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü eylemek fiili halk şiiri ve eski sözlü anlatımla yakından ilişkilidir. Bu yüzden ifade, yalnız vakti doldurmayı değil, o vakti hissederek yaşamayı da güçlü biçimde çağrıştırır.
Hayır, bağlama göre neşeli, hüzünlü, hasretli ya da sakin geçirilen bir günü de anlatabilir. Önemli olan günün belirli bir hâl içinde yaşanmış olmasıdır aslında burada.
Türkü dilinde, halk anlatılarında, yöresel konuşmalarda ve şiirli cümlelerde daha doğal kullanılır. Düz resmî dilden çok, sıcak ve sözlü anlatı havasına oldukça yakındır gerçekten bugün.