Anlamı
emeğin karşılığını alabilecek duruma gelmek:
'Senin kadar kimse kendi vatanına sahip olmaya hak kazanamamıştır.' -A. H. Müftüoğlu.
Detaylı Açıklama
Hak kazanmak deyimi, emek, başarı, süre, koşul ya da yasal gerekleri yerine getirerek bir hakkı elde edebilecek duruma gelmek anlamında kullanılır. Buradaki vurgu, sonucu istemekte değil, onu meşru biçimde elde edecek noktaya ulaşmaktadır. Bu yüzden deyim hem hukuk dilinde hem gündelik hayatta sık kullanılır. Emekliliğe hak kazanmak, bursa hak kazanmak, tazminata hak kazanmak ya da güvene hak kazanmak gibi örneklerde ortak yön aynıdır: ortada boş bir talep değil, oluşmuş bir dayanak vardır. Deyim, emeğin ve şartların karşılığını vurguladığı için güçlü bir adalet duygusu taşır. Cümlede geçtiğinde, kişinin eline geçen imkânın rastlantı değil hak edilmiş bir sonuç olduğu anlaşılır. Böylece söz, kazanımın meşruiyetini ve dayanağını birlikte görünür kılan önemli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- On yıl çalıştıktan sonra kıdem tazminatına hak kazanmak onu rahatlattı sonunda.
- Projeyi başarıyla bitirince ekip uluslararası büyük ödüle hak kazanmış oldu.
- Bu öğrenciler sabırlarıyla ikinci tur desteğine hak kazanmayı gerçekten başardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü istemek yalnız talebi gösterir, hak kazanmak ise bu talebin arkasında oluşmuş emek, süre, başarı veya yasal dayanak bulunduğunu anlatır. Böylece söz, isteği meşru sonuca dönüştürür.
Hukuk, eğitim, çalışma hayatı, sosyal güvenlik ve yarışma sonuçlarında çok sık kullanılır. Çünkü bu alanlarda belirli koşullar yerine getirildiğinde bir sonuca hak kazanma fikri açık ve ölçülebilir hâle gelir.
Hak etmek daha genel bir layıklık belirtir. Hak kazanmakta ise genellikle somut bir hakkın doğması, kullanılabilir hâle gelmesi ve belli şartların tamamlanması gibi daha belirli bir sonuç hissi vardır.