Anlamı
1) gereğini bütün olarak yerine getirmek: Bu yemeğin hakkını vermişsin. 2) birinin çalışmasının karşılığını gereğince değerlendirmek: O öğretmen, öğrencilerin her zaman hakkını verir.
Detaylı Açıklama
Hakkını vermek deyimi, bir işi gereği gibi yapmak, ona layık olduğu özeni göstermek ya da bir kimsenin emeğini doğru biçimde değerlendirmek anlamlarında kullanılır. Bu yüzden hem iş yapma kalitesiyle hem de adil ölçüyle ilgilidir. Bir yemeğin hakkını vermek, onu tam kıvamında hazırlamak demektir; bir öğrencinin hakkını vermek ise emeğini eksiksiz değerlendirmektir. Deyimin merkezinde eksiksizlik ve yerindelik vardır. İş savsaklanmadan yapılmış, emek küçümsenmeden tanınmış olur. Bu nedenle söz, hem övgü hem ölçü ifadesi taşır. Gündelik dilde ustalığı, titizliği ve adaleti aynı anda anlatabildiği için çok kullanışlıdır. Cümlede geçtiğinde, yapılan şeyin gelişigüzel değil, gereğine uygun biçimde yerine getirildiği hemen anlaşılır. Böylece deyim, kalite ile hakkaniyet arasında güçlü bir bağ kurar.
Örnek Cümleler
- Bu yemeğin hakkını vermek için sabahın erken saatinden beri uğraştı.
- Öğretmen, çekingen öğrencinin bile hakkını vermeyi hiçbir zaman unutmadı bugün.
- Sahneye çıkınca türkünün hakkını vermek için bütün gücüyle söyledi gece.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hakkını vermek, bir şeye layık olduğu ölçüyü eksiksiz uygulamaktır. Bu bazen işin kalitesinde, bazen de bir insanın emeğini doğru değerlendirmede görünür; iki durumda da ortak nokta tam karşılığı vermektir.
Hakkını vermekte iş doğru ve yerinde yapılır, vurgu kalite ve ölçüdedir. Hakkından gelmekte ise karşıda dirençli bir iş veya sorun vardır; vurgu onun üstesinden gelme gücüne kayar.
Çünkü deyim, işin iyi yapıldığını söylerken aynı zamanda o iyi yapmanın bir standardı bulunduğunu da ima eder. Bu yüzden söz, hem beğeni hem de değerlendirme ölçüsü taşır.