Anlamı
argo kötü duruma düşmek:
'Anası da artık eskisi gibi çamaşıra falan gidemediğinden hâlleri dumandı.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Hâli duman olmak, argo tonda, bir kişinin ya da ailenin işlerinin kötüye gitmesi, durumunun bozulması ve perişanlığa yaklaşması anlamına gelir. Duman imgesi burada belirsizlik, dağılma ve kararma duygusu taşır. Bu nedenle söz yalnız maddi sıkıntıyı değil, genel durumdaki çöküşü de anlatır. Bir ailenin geliri azalınca, birinin başı derde girince ya da hayat düzeni bozulunca hâli duman oldu denebilir. Günlük konuşmada halk dili sıcaklığıyla kullanılır ve çoğu zaman acıma ya da sert gerçekçilik tonuyla söylenir. İçinde biraz dramatik abartı da vardır; bu yüzden dinleyende güçlü bir etki bırakır. Böylece kötü gidişi, dağılmış düzeni ve perişanlaşan hâli argo ama canlı bir ifadeyle görünür kılar.
Örnek Cümleler
- İşi batınca bütün ailenin hâli duman olmak ne demek herkes gördü.
- Bu borçlar böyle sürerse birkaç aya kalmaz hâli duman olmak kesin.
- Babası hastalanınca çocukların birden hâli duman olmak başladı gerçekten yine.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hâli duman olmak, bir kişinin veya ailenin düzeninin bozulmasını, işlerinin kötüye gitmesini ve genel durumunun perişanlaşmasını argo bir tonda anlatır. Çöküş duygusu belirgindir ve toparlanmanın zorlaştığı sezilir.
Duman, kararma, dağılma ve belirsizlik hissi verir. Bu yüzden deyimdeki kötüleşme yalnız maddi değil, genel yaşam düzenini saran bir bozulma gibi algılanır ve geleceğin de bulanıklaştığını düşündürür.
Genellikle halk dili sıcaklığı taşıyan, biraz acıma biraz da sert gerçekçilik içeren bir tonda kullanılır. Argo tadı etkisini artırır ve anlatılan bozulmayı daha çarpıcı hâle getirir.