Anlamı
bitkin, perişan olmak, kötü duruma düşmek: Sınıfı geçmezse hâli haraptır.
Detaylı Açıklama
Hâli harap olmak, bir kişinin fiziksel, ruhsal veya maddi bakımdan çok kötü bir duruma düşmesini, bitkinleşmesini ve perişan görünmesini anlatan güçlü bir deyimdir. Harap kelimesi burada yalnız yorgunluğu değil, çöküşe yaklaşan bir bozulmayı da içerir. Bu nedenle söz, basit bir sıkıntıdan daha ağır bir tablo çizer. Öğrencinin sonucu kötü olursa hâli harap olabilir, uzun süren hastalık bir insanı hâli harap duruma getirebilir ya da maddi sıkıntı aileyi bu noktaya taşıyabilir. Deyim, dışarıdan bakıldığında da fark edilen bir kötüleşme hissi verir. Hem acıma hem uyarı tonu taşıyabilir. Böylece kişinin gücünün, düzeninin veya moralinin ciddi biçimde sarsıldığını anlatan güçlü ve yaygın bir kalıp olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Bu kadar uykusuz kalırsa yarın sınavda hâli harap olmak kaçınılmazdır.
- Aylar süren hastalıktan sonra adamın hâli harap olmak üzereydi neredeyse.
- Borçlar yüzünden ailenin bir yılda hâli harap olmak herkesi üzdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hâli harap olmak, kişinin fiziksel, ruhsal veya maddi açıdan çok kötü bir duruma düşmesini ve dışarıdan da fark edilen bir perişanlık sergilemesini anlatır. Dışarıdan da fark edilir.
Çünkü yalnız geçici halsizlik değil, düzenin, gücün veya moralin ciddi biçimde bozulduğu bir çöküş duygusu vardır. Harap kelimesi bu ağırlığı taşır. Çöküş etkisi daha belirgindir.
Hastalık, yoksulluk, sınav stresi, uzun yorgunluk, moral çöküşü ve genel kötüleşme yaşayan kişiler veya aileler için rahatlıkla kullanılabilir. Aileler için de rahat kullanılır. Kötüleşme derecesi yüksek olur.