Anlamı
tkz. çok kötü bir duruma düşenler için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Hâline köpekler bile güler sözü, bir kişinin düştüğü durumun çok acınacak, gülünç ve perişan olduğunu sert bir küçümseme ile anlatan bir ifadedir. Bu sözdeki abartı, durumun ağırlığını ve utandırıcılığını büyütmek için kullanılır. Yalnız kötü durumda olmayı değil, o hâlin başkalarına bile gülünç gelecek kadar düşkün sayıldığını belirtir. Bu yüzden ifade oldukça serttir ve çoğu zaman küçümseyici ya da öfkeli bağlamlarda söylenir. İçinde acıma kadar aşağılayıcı bir ton da bulunabilir. Gündelik dilde dikkatli kullanılmalıdır; çünkü muhatabı incitme gücü yüksektir. Böylece perişanlık ile alaya alınma duygusunu aynı anda taşıyan, halk dili kökenli ama sert etkili bir söz olarak yer alır. Halk dili sertliği bu sözü daha da çarpıcı kılar.
Örnek Cümleler
- Bu kadar borçla gösteriş yapınca hâline köpekler bile güler dediler sonunda.
- Kendi sözünü tutmazken başkasını eleştirirse hâline köpekler bile güler artık.
- Üstü başı dağılmış, işi gücü kalmamış; hâline köpekler bile güler artık.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu söz, bir kişinin durumunun hem çok kötü hem de başkalarına gülünç gelecek kadar perişan olduğunu anlatır. Sert ve küçümseyici bir etki taşır. Perişanlık ve gülünçlük birleşir.
Çünkü durumun ciddiyetini artırmak ve alaya düşme boyutunu büyütmek için güçlü bir benzetme kurulmuştur. Sözün etkisi bu keskin abartıdan gelir ve aşağılayıcı ton da tam buradan yükselir.
Genellikle öfkeli, küçümseyici veya sert uyarıcı bir tonla kullanılır. İçinde acıma bulunsa da asıl etkisi ağır eleştiriden gelir. Sertlik derecesi oldukça yüksektir. İncitici olabilen bir sözdür.