Anlamı
tkz. kötü bir duruma düşmek:
'Gideceğimiz kasabada iki yazlık sinema varsa hapı yutmuşuzdur.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Hapı yutmak deyimi, kötü bir duruma düşmek, işin çıkmaza girdiğini anlamak ya da kaçınılmaz bir sıkıntıyla karşı karşıya kalmak anlamında kullanılır. Burada gerçek bir hap yutma eylemi yoktur; söz, bir şey olup bittikten sonra artık işin ciddileştiğini ve tehlikenin kişiyi yakaladığını anlatır. Kaynak cümlede yazlık sinema sayısına bakılarak “hapı yutmuşuzdur” denmesi, beklenen işin bozulacağını önceden sezme hâlini gösterir. Deyim çoğu zaman hafif alaycı, bazen de kendi durumunu kabullenen bir ton taşır. Tehlikenin büyüdüğü, kaçış yolunun daraldığı veya işlerin istenmeyen yere gittiği anlarda doğal biçimde yer bulur. Kısacası hapı yutmak, başa gelecek sıkıntının artık görünür ve neredeyse kaçınılmaz hâle geldiğini, konuşma dilinin canlılığıyla anlatan çok yaygın bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Patron dosyayı isteyince raporu hazırlamayan ekip hapı yuttuğunu hemen anladı.
- Sınav saatini karıştırdığını fark edince gerçekten hapı yuttuğunu düşündü hemen.
- Bu borç böyle büyürse sonunda hepimiz hapı yutacağız diye söylendi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz çoğu zaman tehlike belirdikten sonra söylenir. Kişi artık işlerin kötüye gittiğini kavramıştır ama çoğu durumda geri dönmek veya zararı kolayca önlemek de mümkün değildir.
Gündelik konuşmada söz, sıkıntıyı hafif alayla karşılama imkânı verir. İnsanlar zor durumu anlatırken gülümseten bir kalıp kullanarak kaygıyı biraz olsun daha fazla yumuşatmış olur çoğu kez.
Başının derde girmesi daha genel ve düz bir anlatımdır. Hapı yutmak ise işlerin kritik eşiği geçtiğini, kişinin kötü sonuca çok yaklaştığını daha canlı ve konuşma diline yakın biçimde hissettirir.