Anlamı
sütü bozuk kişi, iki kimsenin arasını açar, anlaşmalarına engel olur; soylu kişi ise arabuluculuk yapar, anlaşmalarına yardım eder.
Detaylı Açıklama
Haramzade pazar bozar, helalzade pazar yapar atasözü, kötü niyetli ve bozuk yaradılışlı kişinin iki insanın arasını açacağını; dürüst, soylu ve temiz yaradılışlı kişinin ise arabuluculuk edip ilişkiyi düzelteceğini anlatır. Atasözündeki pazar, yalnız alışveriş yeri değil, insanların bir araya gelişini ve uzlaşma alanını temsil eder. Haramzade sözü bozucu, çıkarcı ve fitneci kişiyi; helalzade ise yapıcı, güvenilir ve toparlayıcı kişiyi simgeler. Bu karşıtlık atasözüne güçlü bir denge verir. Söz, insan karakterinin ilişkilere nasıl etki ettiğini kısa ama çarpıcı biçimde ortaya koyar. Cümlede kullanıldığında, birinin ortalığı karıştırdığı ya da bir başkasının kırılan bağı onardığı açıkça anlaşılır. Kısacası bu atasözü, karakterin toplumsal ilişki kurma ve bozma gücünü karşıt tipler üzerinden çok net biçimde anlatır.
Örnek Cümleler
- Aile meclisinde fitne çıkaranı görünce haramzade pazar bozar, helalzade pazar yapar dediler.
- Ortaklığı bozan da barıştıran da insanın huyudur; haramzade pazar bozar, helalzade pazar yapar.
- Mahallede yine biri laf taşıdı, herkes haramzade pazar bozar, helalzade pazar yapar diye söylendi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü pazar, insanların buluştuğu, alışveriş ettiği ve ilişki kurduğu ortak alandır. Bu yüzden bozulması da yapılması da toplumsal düzenin zarar görmesi veya onarılması anlamına gelir.
Bu karşıtlık yalnız iyi ve kötüyü değil, karakterin ilişkilere etkisini de belirginleştirir. Biri bozucu ve fitneciyken öteki birleştirici ve güven verici bir tip olarak kurulur.
Aile içi arabuluculukta, ortaklık kavgalarında, arkadaş gruplarındaki dedikodu meselelerinde ve iş yerindeki fitne ortamlarında hâlâ çok anlamlıdır. Çünkü insan karakterinin ilişkilere etkisi bugün de değişmemiştir.