Anlamı
1) bir işi yapmaya başlamak, bitirmek amacı ile bir işe girişmek:
'Saldırma için lazım gelen strateji planını tespit ederler ve ona göre harekete geçerlerdi.' -Y. K. Karaosmanoğlu. 2) bir yerden bir yere gitmeye başlamak:
'Derken garp istikametinde küçüklü büyüklü muazzam bir bulut kütlesi harekete geçiyor.' -N. F. Kısakürek.
Detaylı Açıklama
Harekete geçmek deyimi, bir işi yapmaya başlamak, sonuç almak amacıyla girişimde bulunmak ya da bir yerden bir yere gitmeye başlamak anlamlarında kullanılır. Deyimin iki anlamı da ortak bir çekirdek taşır: durgunluk biter ve eylem başlar. Kaynak cümlelerden biri strateji planına göre girişimi, diğeri ise bulut kütlesinin ilerleyişini anlatır; böylece sözün hem insan hem nesne ya da doğa olayı için kullanılabildiği görülür. Bu yönüyle deyim son derece esnektir. Çoğu zaman kararsızlığın bitmesini, hazırlık devresinin aşılmasını ve somut adım atılmasını anlatır. Cümlede geçtiğinde, bekleme hâlinin geride kaldığı anlaşılır. Kısacası harekete geçmek, niyetin eyleme dönüştüğü, durağanlığın sona erdiği ve sürecin fiilen başladığı anı yalın ama güçlü biçimde anlatan işlek bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Daha fazla beklemeden harekete geçmek gerektiğini kurul sonunda kabul etti.
- Fırtına yaklaşınca tekneler limandan çıkmadan önce harekete geçti usulca yavaşça.
- Aylarca konuşup durdular, ama kimse gerçekten harekete geçmedi henüz orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü harekete geçmekte artık düşünme ve planlama aşaması geride kalmıştır. Söz, niyetin fiil hâline geldiğini ve beklemenin yerini gerçek uygulamanın aldığını çok açık biçimde gösterir.
Hayır, insanlar yanında araçlar, birlikler, bulutlar veya başka hareket eden varlıklar için de kullanılabilir. Ortak nokta, daha önce durağan olan şeyin ilerlemeye ya da işlemeye başlamasıdır.
Harekete geçmek öznenin doğrudan eyleme başlamasıdır. Harekete geçirmek ise o başlangıcın dışarıdan sağlandığını, yani başka bir iradenin kişiyi veya yapıyı devreye soktuğunu açıkça ayrıntılı anlatır.