Anlamı
hâl hatır sormak:
'Önce karşılıklı hatır sormakla başlayan konuşmaların ardından, tarlaların durumuna geçti.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Hatır sormak deyimi, hâl hatır sormak; yani bir kişinin nasıl olduğunu, sağlığını, keyfini ve genel durumunu incelik göstererek öğrenmek anlamında kullanılır. Bu söz yalnız soru sormayı değil, ilgi ve nezaket göstermeyi de içerir. Kaynak cümlede tarlaların durumuna geçmeden önce karşılıklı hatır sormakla başlayan konuşma, deyimin sosyal ilişki düzenindeki yerini açıkça gösterir. Geleneksel ve güncel ilişkilerde selamlaşmanın sıcak bir parçası olarak yaşar. Cümlede geçtiğinde, resmi bir yoklamadan çok gönül gözeten bir ilgi anlaşılır. Bu nedenle ailede, komşulukta, dostlukta ve ziyaretlerde çok doğaldır. Kısacası hatır sormak, insan ilişkilerinde nezaket, ilgi ve gönül bağını canlı tutan küçük ama değerli bir davranışı anlatan yerleşik ve sıcak bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- İş konuşmasına geçmeden önce uzun uzun hatır sormak köy adabındandır eskiden.
- Sabah arayıp yaşlı komşunun hatır sorması annemi çok duygulandırdı gerçekten.
- Uzun zamandır görüşmeyen dostlar önce birbirlerine hatır sormak istedi sevinçle.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hatır sormakta amaç yalnız bilgi almak değildir; karşındaki kişiyi önemsediğini ve onun hâline değer verdiğini hissettirmektir. Bu yüzden söz, günlük nezaketin değerli bir parçası olur.
Aile büyükleriyle, komşularla, hasta ziyaretlerinde, uzun zaman sonra görüşülen dostlarla ve toplumsal nezaketin öne çıktığı çevrelerde özellikle beklenen bir davranıştır. Çünkü gönül bağı bu yolla canlı tutulur.
Hatır sormak mevcut hâli öğrenmeye ve ilgi göstermeye yönelir. Hatır almak ise kırgınlık sonrası gönül yatıştırmayı daha çok öne çıkarır; yani işlevi daha onarıcıdır ve ilişkide tamir duygusu taşır.