Anlamı
bir şeyin gerçekleşeceği, olacağı hiç düşünülmemek:
'Yemin, her hatır ve hayale gelmez cümlelerin ucunda bir kurdele, bir fiyonk gibi açılıveriyordu.' -A. Ş. Hisar.
Detaylı Açıklama
Hatıra gelmemek ya da hatır ve hayale gelmemek deyimi, bir şeyin gerçekleşeceğinin hiç düşünülmemesi, insanın aklının ucundan bile geçmemesi anlamında kullanılır. Buradaki ifade, yalnız şaşkınlık değil, ihtimalin neredeyse imkânsız görülmesini de anlatır. Kaynak cümlede yeminlerin hatır ve hayale gelmez cümlelerin ucunda açılıvermesi, sözün beklenmeyenlik duygusunu güçlü biçimde gösterir. Deyim bu yüzden olağan akışa aykırı, tahmin edilmeyen ya da akla sığmaz görülen durumlar için çok elverişlidir. Cümlede geçtiğinde, olayın önceden düşünülmesinin mümkün olmadığı anlaşılır. Kısacası hatıra gelmemek, bir durumun ihtimal dışı sanıldığı için hiç düşünülmemesini şaşkınlık ve beklenmezlik vurgusuyla anlatan yerleşik bir deyimdir. Beklenmedik olanın zihni bir anda sarsması, deyimin etkisini güçlendirir.
Örnek Cümleler
- Böyle bir ayrılığın bir gün başımıza geleceği hiç hatıra gelmezdi.
- Onun böylesine sert konuşması doğrusu kimsenin hatıra gelmemişti önceden artık.
- Bu küçük köyün birden büyüyeceği yıllarca kimsenin hatıra gelmedi doğrusu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hatıra gelmemekte mesele bellekte bulunmaması değil, olayın olabileceğinin hiç düşünülmemesidir. Bu yüzden söz, beklenmedikliği çok daha güçlü biçimde vurgular ve ihtimal dışılığı öne çıkarır.
Şaşkınlık, olay gerçekleştikten sonra geriye dönüp kimsenin bunu beklemediğinin söylenmesiyle kurulur. Böylece yaşanan şey, olağan düşünce sınırlarının dışına taşmış görünür ve daha sarsıcı bir etki bırakır.
Hatırına gelmek bir düşüncenin zihinde belirmesidir. Hatıra gelmemek ise o düşüncenin hiç doğmamış, hiç ihtimal verilmemiş olması anlamına gelerek onun tam karşıtını kurar ve şaşkınlık duygusunu güçlendirir.