Anlamı
1) hava vermek; 2) argo büyüklenmek, gururlanmak.
Detaylı Açıklama
Hava basmak deyimi, birinci anlamında hava vermek, ikinci anlamında ise argo olarak büyüklenmek, gururlanmak ve kendini olduğundan üstün göstermeye çalışmak demektir. Bu çift anlamın ortak noktası, içeriye bir şey doldurur gibi kişide gereğinden fazla bir kabarma hissi yaratmaktır. Özellikle ikinci anlamında kişi başarı, para, tanıdık çevresi ya da görünüşü üzerinden şişinmiş bir tavır takınır. Bu yüzden deyim çoğu zaman hafif küçümseyici veya alaycı bir tonda söylenir. Cümlede geçtiğinde, gösterişin ve yapay kabarışın öne çıktığı anlaşılır. Kısacası hava basmak, özellikle büyüklenme anlamında, insanın gereğinden fazla gururlanıp kabarmasını argo tadı olan canlı, eleştirel, çok duyulan, hafif küçümseyici ve gündelik kullanımı güçlü bir deyimle anlatır.
Örnek Cümleler
- Biraz para görünce hemen hava basmaya başlaması kimseyi şaşırtmadı doğrusu.
- Yeni görevini anlatırken öyle hava bastı ki oda buz kesti.
- İnsan bilgiyle olgunlaşır, hava basarak değil diye onu açıkça uyardılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü basmak fiili burada sanki içeriye fazladan hava dolduruluyormuş izlenimi yaratır. Böylece kişinin doğal ölçüsünü aşan yapay bir büyüklük duygusu canlı biçimde hissedilir ve söz daha somut bir görüntü kazanır.
Hava atmak daha çok göstererek caka satma yönüne odaklanır. Hava basmak ise kişinin genel tavrındaki kabarmayı, kibri ve şişmiş duruşu biraz daha belirgin biçimde anlatabilir.
Çünkü söz daha sokak dili ve günlük konuşma ritmiyle duyulur. Bu da onu resmî anlatımdan uzaklaştırır ve alaycı, hatta yer yer küçümseyici etkiyi kuvvetlendirir; söyleyene de daha rahat bir eleştiri imkânı verir.