Anlamı
sağlığını, gençliğini yitirerek yakınır duruma gelmek.
Detaylı Açıklama
Hay hayı gitmek vay vayı kalmak sözü, sağlığını, gençliğini ya da gücünü kaybedip yakınır duruma gelmek anlamında kullanılır. Burada hay hay canlılık, rahatlık ve dirilik çağrıştırırken; vay vay ise kayıp sonrası sızlanma ve acınmayı düşündürür. Deyim, zaman içinde gücünü yitiren kişilerin geçmişteki rahat hâllerinden eser kalmadığını anlatırken çok etkili durur. Bu yüzden yaşlılık, hastalık, yanlış yaşam biçimi ya da tükenen imkânlar için kullanılabilir. Cümlede geçtiğinde, parlak dönemden şikâyet dönemine geçiş hissedilir. Kısacası hay hayı gitmek vay vayı kalmak, insanın güçlü ve rahat hâlini kaybedip yakınan bir duruma düşmesini anlatan halk dili tadında, dokunaklı, sitemli ve hüzünlü bir sözdür. Geçmiş güç ile bugünkü düşüş arasındaki fark burada belirginleşir.
Örnek Cümleler
- Gençliğinde yerinde durmazdı; şimdi tam hay hayı gitmek vay vayı kalmak denecek hâlde.
- Bunca hastalıktan sonra adam için hay hayı gitmek vay vayı kalmak deniyordu.
- Eskiden dağ taş gezen komşu için hay hayı gitmek vay vayı kalmak dediler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü iki ayrı seslenişi karşı karşıya getirerek eski canlılık ile bugünkü yakınmayı aynı kalıpta toplar. Böylece değişim yalnız bilgi olarak değil, duygu olarak da hissedilir.
Yaşlılıkta, ağır hastalık sonrasında, yanlış alışkanlıkların bedeli ortaya çıktığında ve gücün tükendiği dönemlerde yerini bulur. Çünkü bu anlarda eski enerji ile yeni yakınma arasındaki fark keskinleşir.
Çünkü söz yalnız eleştirmez; geçmiş gücün kaybına bakarak bir tür acıma ve ibret hissi de taşır. Bu yüzden hem gözlem hem duygu yüklü bir halk söyleyişi olarak yaşar.