Anlamı
çalışıp kazanmaksızın elindekini harcamak:
'Hep hazırdan yiyor, içiyor, her gün Fatma Hanım'ın bin türlü bahanelerle parasını çekiyordu.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Hazırdan yemek deyimi, çalışıp kazanmadan eldeki birikimi harcamak, var olan serveti üretmeden tüketmek anlamında kullanılır. Bu deyim çoğu zaman mali sorumsuzluğu, geçim planı kuramayan rahatlığı ya da geleceği düşünmeden harcama alışkanlığını eleştirmek için söylenir. Özellikle miras yiyen, birikimini eritip yeni gelir oluşturmayan ya da kazanma çabası göstermeden elindekini bitiren kişiler için yerini bulur. Kaynak cümlede de söz, para çekip durmayı ve üretmeden yaşamayı görünür kılar. Deyim, yalnız tüketimi değil, tüketimin sürdürülemez yönünü de sezdirir. Kısacası hazırdan yemek, emek vermeden mevcut imkânı yiyip bitirmeyi anlatan ve çoğu zaman uyarı taşıyan bir deyimdir. Bu yüzden gelecek kaygısı da çoğu kez anlatıma eşlik eder.
Örnek Cümleler
- Yıllarca hazırdan yemek alışkanlığı, sonunda elindeki küçük mirası da eritti.
- Babası, hazırdan yemek yerine bir meslek öğrenmesini ona defalarca söyledi.
- Bu kadar uzun süre hazırdan yemek kimseyi ayakta tutmaz diye uyardılar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada yalnız harcama değil, harcamanın yeni bir emek ve gelirle desteklenmemesi eleştirilir. Deyim, eldekinin bir gün tükeneceğini üstü kapalı biçimde hatırlatır. Bu uyarı, deyimin omurgasını oluşturur.
Hazıra konmak daha çok başkasının emeğiyle kurulmuş şeye yerleşmeyi anlatır. Hazırdan yemek ise elde bulunan para ya da imkânı üretmeden tüketme sürecini daha açık biçimde gösterir.
Miras, birikim, aile parası, iş kurmama, savurganlık ve uzun süre gelir elde etmeden yaşama gibi bağlamlarda sık duyulur. Çünkü bu alanlarda tükenme riski öne çıkar.