Anlamı
sağlığın güvencesi hekim, toplumun güvencesi hâkimdir, bu iki güvencenin bulunmadığı yerde yaşamak zordur.
Detaylı Açıklama
Hekimsiz, hâkimsiz memlekette oturma atasözü, bir yerde hem sağlık güvencesinin hem de adalet düzeninin bulunmasının yaşamak için temel şart olduğunu anlatır. Hekim, bedensel güvenliği; hâkim ise toplumsal düzeni ve hak arama imkânını simgeler. Bu iki unsurun eksik olduğu yerde insanın canı da hakkı da tehdit altına girer. Atasözü bu yüzden yalnız bireysel rahatlığı değil, toplum düzeninin en temel iki dayanağını görünür kılar. Kullanıldığında, devlet düzeni, yaşanabilirlik ve güvenlik ölçüsü birlikte düşünülür. Söz kısa olsa da çok kapsamlı bir hayat görüşü taşır. Kısacası hekimsiz, hâkimsiz memlekette oturma, sağlık ve adaletin olmadığı yerde huzurlu yaşanamayacağını anlatan güçlü bir atasözüdür. Bu yönüyle çok gerçekçi bir uyarıdır.
Örnek Cümleler
- Dedem, hekimsiz, hâkimsiz memlekette oturma diyerek kasabadan taşınmak isterdi hep.
- Bir yerde ne doktor var ne mahkeme; tam hekimsiz, hâkimsiz memlekette oturma denecek hâl.
- Sağlıkla adalet aksayınca annem hemen hekimsiz, hâkimsiz memlekette oturma sözünü andı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü biri bedenin, diğeri toplum hayatının güvencesini temsil eder. Sağlık ve adalet yoksa insanın güven içinde yaşaması zorlaşır; atasözü bu iki temeli birlikte öne çıkarır.
Hayır, bugün de geçerlidir. Modern yaşamda da insanların iyi bir sağlık sistemine ve adil işleyen bir hukuka ihtiyaç duyması değişmemiştir; söz bu yüzden canlılığını korur.
Toplumun yalnız ekonomik imkânla değil, güven veren kurumlarla ayakta durduğunu söyler. İnsanlar hem hastalandığında çare bulmak hem de haksızlığa uğradığında hakkını aramak ister. Bu bakış öğreticidir.