Anlamı
tkz. 1) yersiz söz söylemek; 2) gereksiz davranışta bulunmak.
Detaylı Açıklama
Herze yemek deyimi, yersiz söz söylemek ya da gereksiz, yakışıksız davranışlarda bulunmak anlamında kullanılır. Bu söz, kişinin ağzına geleni düşünmeden söylemesini ve bulunduğu yerin ölçüsüne uygun düşmeyen hareketler yapmasını eleştirir. Deyimde hem dil hem davranış yönünden bir taşkınlık vardır. Bu yüzden çoğu zaman yaşça büyüklerin küçüklere, tecrübeli kişilerin de ölçüsüz davrananlara yönelttiği bir uyarı olarak duyulur. Söz, yalnız yanlışlığı değil, yanlışlığın boş ve gereksiz oluşunu da vurgular. Böylece insanı ölçüye, yerindeliğe ve kendini tutmaya çağırır. Kısacası herze yemek, düşünmeden konuşup lüzumsuz davranarak kendini küçük düşürmeyi anlatan canlı ve eleştirel bir deyimdir. Bu yüzden söz, görgüyle de doğrudan ilişkilidir. Ayrıca çok tanıdıktır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda durmadan herze yemek yüzünden kimse onu ciddiye almak istemedi.
- Dedesi, böyle herze yemek sana hiç yakışmıyor diyerek çocuğu uyardı.
- Mahalle önünde herze yemek yerine susup düşünmesi çok daha doğru olurdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü herze yemek ifadesinde sözün gereksizliği, yersizliği ve taşıdığı boşluk birlikte vardır. Bu nedenle sadece hata değil, yerini bulmayan bir taşkınlık da eleştirilmiş olur.
Deyim sadece söz için değil, lüzumsuz ve yakışıksız hareketler için de kullanılabilir. Böylece insanın hem diliyle hem tavrıyla ölçüyü kaçırması aynı kalıpta anlatılmış olur.
İnsanın bulunduğu ortama, sözüne ve hareketine dikkat etmesi gerektiğini hatırlatır. Bu yüzden görgü, yerindelik ve kendini bilme düşüncesini güçlü biçimde destekler. Bu uyarı yerindedir. Bu ölçü değerlidir.