Anlamı
kardeş, kardeşe zarar gelmesini istemez ama onun kendisinden üstün durumda olmasını da kıskanır.
Detaylı Açıklama
Hısım hısımının ne öldüğünü ister, ne onduğunu atasözü, yakın akrabalar arasında hem bağlılık hem kıskançlık bulunabileceğini anlatır. Buradaki karşıtlık çok dikkat çekicidir: İnsan akrabasının kötülüğünü istemez, ama ondan daha iyi duruma gelmesini de içten içe çekemeyebilir. Bu yüzden atasözü, akrabalık ilişkisinin yalnız sevgi ve dayanışmadan ibaret olmadığını, içinde rekabet ve gizli kıyas da taşıyabildiğini söyler. Halk gözlemi bakımından oldukça gerçekçi ve hafif buruk bir tınısı vardır. Özellikle miras, mal, başarı ve toplumsal konum gibi konularda anlam kazanır. Böylece yakınlıkla kıskançlığın aynı aile çevresinde nasıl yan yana bulunabildiğini anlatan güçlü ve yerleşik bir atasözü olarak öne çıkar. Aile bağlarının içindeki sessiz rekabeti de açıkça görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Miras konuşulunca hısım hısımının ne öldüğünü ister, ne onduğunu dediler.
- Onun başarısını görünce hısım hısımının ne öldüğünü ister, ne onduğunu anladık.
- Büyükannem, hısım hısımının ne öldüğünü ister, ne onduğunu sıkça söylerdi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bu atasözü, akrabalar arasında sevgi bulunsa da kıskançlık ve gizli rekabetin de yer alabileceğini söyler. Yakınlık her zaman iç rahatlığı doğurmaz; bazen en sessiz karşılaştırmalar da aile içinde yaşanır.
Çünkü insan, yakınının başına felaket gelsin istemez; ama onun kendisini aşmasını da zor kabullenebilir. Atasözü, sevgi ile kıyasın aynı ilişkide nasıl yan yana durabildiğini açık biçimde gösterir.
Miras, kazanç, başarı, ev, iş veya toplumsal saygınlık gibi karşılaştırma doğuran konularda uygun düşer. Özellikle akrabalar arasındaki sessiz kıyasın ve içten içe büyüyen çekişmenin anlatılmasında etkili olur.