Anlamı
tkz. davranışlarını düzeltmek, yola gelmek:
'Ha şöyle, dedi, içinden, adam ol da biraz hizaya gel.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
Hizaya gelmek, dağınık, taşkın, kuralsız veya uyumsuz davranışlarını düzelterek belli bir düzene ve ölçüye uymaya başlamak anlamına gelir. Hiza sözü burada düz çizgi, sıra ve düzen fikrini temsil eder. Bu yüzden deyim, yalnız fiziksel dizilişi değil, davranışlardaki toparlanmayı ve disipline girişi anlatır. Çoğu zaman daha önce sorun çıkaran, söz dinlemeyen, aşırılık yapan ya da dağınık hareket eden kişiler için kullanılır. Tonu bağlama göre sert, uyarıcı ya da hafif alaylı olabilir. Bir çocuk, bir çalışan, bir topluluk ya da mecazen bir kurum bile zamanla hizaya gelebilir. Deyim, değişimin içeriden isteyerek mi yoksa dış baskıyla mı olduğu sorusunu bağlama bırakır ama sonuçta belirli bir düzene uyumu öne çıkarır. Böylece toparlanma ve yola girme hâlini kısa, güçlü ve yerleşik bir kalıpla anlatır.
Örnek Cümleler
- Biraz sorumluluk alınca çocuk sonunda kendi kendine hizaya gelmek başladı.
- Yeni müdür gelince dairede çoğu kişi kısa sürede hizaya gelmek zorunda kaldı.
- Bu kadar uyarıdan sonra artık hizaya gelmek onun için kaçınılmaz oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hizaya gelmek, düzensiz veya sorunlu davranışların toparlanıp belli bir düzene, kurala ve ölçüye uymaya başlamasını anlatır. Yola girme duygusu taşır. Toparlanma yönü çok belirgindir. Sorunlu tavrın azalması beklenir.
Hiza, sıra, çizgi, düzen ve uyum fikrini çağrıştırır. Bu yüzden deyim davranışların rastgelelikten çıkıp daha kontrollü hâle gelmesini somutlaştırır. Disiplin fikrini öne çıkarır. Düzenli çizgiyi hatırlatır ayrıca.
Hayır, bazen kişi kendi hatasını görerek değişir, bazen de baskı, uyarı veya şartlar yüzünden uyum sağlamak zorunda kalır. Bunu bağlam belirler. Dış baskı ihtimali de bulunur.