Anlamı
para ile dilediğini yapabilme gücünü kazanmak:
'Ulan! Parama geçer hükmüm diye bağırdı. Getir diyorum iki okka ekmek.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Hükmü parasına geçmek, bir kişinin para gücü sayesinde istediğini yaptırabilir hâle gelmesini, yani sözünün etkisini maddi imkân yoluyla kurmasını anlatır. Burada hüküm, otorite ve yaptırım gücü; para ise bunun kaynağı olarak düşünülür. Deyim, yalnız zenginliği değil, paranın nüfuz aracına dönüşmesini de eleştirel biçimde gösterir. Birinin sözü saygıdan değil, parasal gücünden dolayı dinleniyorsa bu ifade yerini bulur. İçinde toplumsal eleştiri ve sınıf farkı hissi vardır. Çünkü maddi imkânın haklılıkla değil, etkileyebilme ve yön verebilme gücüyle ilişkilendiği durumlar anlatılır. Bu yüzden söz çoğu zaman rahatsızlık ve sitem tonu taşır. Böylece paranın hüküm kurma aracına dönüşmesini, keskin ve halk dili gücü yüksek bir ifadeyle görünür kılar.
Örnek Cümleler
- Parası arttıkça hükmü parasına geçmek hâli çevresini iyice değiştirdi sonunda.
- Her kapıyı açacağını sanıyor; adamın hükmü parasına geçmek olmuş iyice.
- Bu kasabada bazılarına gerçekten hükmü parasına geçmek denmesi boşuna değil.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hükmü parasına geçmek, kişinin sözünün ve etkisinin doğrudan para gücünden kaynaklanmasını anlatır. Maddi imkânın otoriteye dönüşmesi eleştirel biçimde vurgulanır. Nüfuz duygusu belirginleşir. Para etkisi görünür olur.
Çünkü burada güç, haklılıktan ya da saygınlıktan değil, maddi imkândan doğmaktadır. Para, kararları ve insanları etkileyen asıl unsur gibi görünür. Haklılık değil imkân öne çıkar.
Genellikle sitemli, eleştirel ve toplumsal eşitsizliği hissettiren bir tonla kullanılır. Paranın insan ilişkilerini bozduğu duygusu öne çıkar ve eleştiri yönü özellikle açık kalır; adaletsizlik hissi de büyür.