Anlamı
mahkûm olmak:
'Üsküp'ün ceza mahkemesinde on beş sene hüküm yedi.' -Y. K. Beyatlı.
Detaylı Açıklama
Hüküm yemek, bir mahkeme kararı sonucunda ceza almak, mahkûm olmak ve hukukî yaptırımla karşı karşıya kalmak anlamına gelen yerleşik bir deyimdir. Buradaki yemek fiili, cezanın kişinin üstüne kalmasını ve artık ondan kaçınılamaz bir sonuç hâline gelmesini düşündürür. Bu nedenle söz yalnız suç isnadını değil, resmî kararın kişi aleyhine sonuçlanmasını anlatır. Günlük dilde ve habercilikte sık kullanılır; özellikle geçmişte alınmış cezaların ya da kesinleşmiş mahkeme kararlarının anlatımında öne çıkar. Deyim, hukuk dilinin sertliğini halk söyleyişinin doğallığıyla birleştirir. Böylece yargı sonucunun kişiye bağlanmasını, yani cezanın artık somut ve kaçınılmaz bir duruma dönüşmesini etkili biçimde ifade eder. Bu sertlik, deyimin gündelik kullanımını daha çarpıcı kılar.
Örnek Cümleler
- Yıllar önce aynı suçtan ağır bir hüküm yemek zorunda kalmıştı.
- Deliller toplanırsa bu davada yeniden hüküm yemek ihtimali doğabilir burada.
- Gazete, sanığın genç yaşta ilk kez hüküm yemek korkusu yaşadığını yazdı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hüküm yemek, mahkeme tarafından suçlu bulunup ceza alma sonucunu anlatır. Yargı sürecinin kişi aleyhine bağlayıcı biçimde sonuçlandığı bu sözle açıkça hissedilir. Böylece yalnız suç isnadı değil, kesinleşmiş ceza kararının ağırlığı da öne çıkar.
Çünkü suçlanmak henüz iddia düzeyindedir; hüküm yemek ise yargı makamının kararıyla cezanın kişiye yüklenmesi anlamına gelir. Kesin sonuç daha belirgindir. İddia ve karar ayrımı belirgindir.
Haber dilinde, mahkeme anlatılarında, suç geçmişi konuşmalarında ve toplumsal olay değerlendirmelerinde sık kullanılır. Halk söyleyişiyle hukuk sonucunu birleştirir. Hukuk haberciliğinde çok duyulur. Resmî sonuç vurgusu da taşır.