Anlamı
belli etmeden, gizli gizli gülmek:
'Belki tramvayda, vapurda yan yana giderken, o ona için için gülmüştür, belki de alay etmiştir.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
İçin için gülmek deyimi, belli etmeden gizli gizli gülmek, dışarıya yansıtmadan kendi kendine gülümsemek anlamında kullanılır. Kişi bir durumu, bir sözü veya bir sahneyi komik bulmuştur ama bunu açıkça göstermek istemez ya da gösterememektedir; ortam uygun değildir, kahkaha atacak bir an değildir veya güldüğünün anlaşılmasını istemez. 'İçin için' ikileme yapısı eylemin gizlilik, süreklilik ve bastırılmışlık boyutunu vurgular. Gülme dışarıya taşmaz ama içeride var olmaya devam eder. Deyim özellikle toplantılarda, derslerde, cenazelerde veya ciddiye alınması gereken ortamlarda yaşanan komik anlarda çok doğal biçimde söylenir. İçinde hem gülmenin verdiği zevk hem de onu bastırmanın yarattığı gerilim vardır; kişi gülmemek için kendini tutar ama bu tutma çabası gülmeyi daha da artırır.
Örnek Cümleler
- Toplantıda patronun farkında olmadan yaptığı espriyi herkes için için güldü ama kimse sesini çıkarmadı.
- Belki tramvayda yan yana giderken o ona için için gülmüştür, belki de alay etmiştir.
- Çocuğun masumca verdiği cevabı duyunca herkes için için güldü ama çocuğu utandırmamak için belli etmediler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İkileme eylemin gizliliğini, sürekliliğini ve bastırılmışlığını vurgular. 'İçin için' demek, eylemin dışarıya taşmadan, kendi kendine, sessiz ve sürekli biçimde devam ettiğini anlatır. Bu yapı Türkçede çok güçlü bir ifade aracıdır ve duygunun derinliğini artırır.
Kahkaha açık, sesli ve paylaşılan bir gülmedir; herkes duyar ve katılır. İçin için gülmek ise gizli, sessiz ve bireyseldir; kimse duymaz, kişi kendi kendine gülümseyerek eğlenir. Birinde sosyal paylaşım, diğerinde bireysel gizem vardır ve bu gizlilik bazen gülmeyi daha keyifli kılar.
Evet, bazen birinin arkasından gizlice alay etmek anlamında da kullanılır. Bu bağlamda kişi karşısındakinin komik veya acıklı bulduğu bir durumunu fark etmiştir ve onu aşağılayarak gülmektedir. Bu kullanım olumsuz bir ton taşır ve ilişkiyi zedeleyebilir.